14 જુલાઈ 2026 ના મહત્વના કરંટ અફેર્સ

🏛️ ગુજરાત વિશેષ પ્રવાહો (Gujarat Specific)

🎓 આણંદ ખાતે 'ત્રિભુવન સહકારી યુનિવર્સિટી' ની સ્થાપના

• મુખ્ય ઘટના: ગુજરાત સરકાર દ્વારા આણંદ ખાતે દેશની સૌપ્રથમ વિશિષ્ટ સહકારી યુનિવર્સિટી 'ત્રિભુવન સહકારી યુનિવર્સિટી' (Tribhuvan Sahkari University) સ્થાપવાની ઐતિહાસિક મંજૂરી આપવામાં આવી છે.

• બેકગ્રાઉન્ડ અને નામકરણ: આ યુનિવર્સિટીનું નામ 'અમૂલ' (AMUL) ડેરીના આદ્ય સ્થાપક અને ભારતમાં સહકારી પ્રવૃત્તિના પ્રણેતા ત્રિભુવનદાસ પટેલ ના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે.

• ઉદ્દેશ્ય અને જરૂરિયાત: હાલમાં સહકારી સેક્ટરમાં પ્રોફેશનલ મેનેજમેન્ટની ભારે માંગ છે. આ યુનિવર્સિટી સહકારી બેંકિંગ, ડેરી મેનેજમેન્ટ, ઓર્ગેનિક ફાર્મિંગ કો-ઓપરેટિવ્સ જેવા વિષયોમાં ડિગ્રી, ડિપ્લોમા અને સંશોધન (Research) ના વિશિષ્ટ કોર્સ ચલાવશે.

• પરીક્ષા માટે IMP: આણંદને ભારતની 'શ્વેત ક્રાંતિ' (White Revolution) નું મથક માનવામાં આવે છે. સહકાર મંત્રાલયના "સહકાર સે સમૃદ્ધિ" ના વિઝનને ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર સાકાર કરવામાં આ પ્રોજેક્ટ દેશ માટે મોડેલ બનશે.

🌍 રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાહો (National & International)

🏛️ સહકાર મંત્રાલયનો ૫મો સ્થાપના દિવસ અને રાષ્ટ્રીય ઉપલબ્ધિઓ

• આયોજન: નવી દિલ્હીના પ્રતિષ્ઠિત 'ભારત મંડપમ' ખાતે કેન્દ્રીય સહકાર મંત્રાલય દ્વારા તેનો ૫મો સ્થાપના દિવસ ભવ્ય રીતે ઉજવવામાં આવ્યો.

• થીમ અને મુખ્ય મુદ્દા: આ વર્ષની મુખ્ય થીમ "સહકાર સે સમૃદ્ધિ" રાખવામાં આવી હતી. આ પ્રસંગે દેશની પ્રાથમિક કૃષિ ધિરાણ મંડળીઓ (PACS) ના કમ્પ્યુટરાઈઝેશન અને સહકારી ક્ષેત્રના ડિજિટલાઈઝેશનની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી.

• પરીક્ષાલક્ષી ઇતિહાસ: ભારત સરકારે ૬ જુલાઈ ૨૦૨૧ ના રોજ એક અલગ અને સ્વતંત્ર 'સહકાર મંત્રાલય' (Ministry of Cooperation) ની સ્થાપના કરી હતી. દેશના સૌથી પહેલા અને વર્તમાન સહકાર મંત્રી અમિત શાહ છે. ક્લાસ-૩ ની પરીક્ષાઓમાં મંત્રાલયની સ્થાપનાનું વર્ષ વારંવાર પૂછાય છે.

🌐 UN ગ્લોબલ AI ગવર્નન્સ ડાયલોગમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ

• ઇવેન્ટ: સ્વિટ્ઝર્લેન્ડના જિનીવા ખાતે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) દ્વારા આયોજિત પ્રથમ 'ગ્લોબલ ડાયલોગ ઓન AI ગવર્નન્સ' માં ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળે ભાગ લીધો છે.

• મુદ્દો શું છે?: આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના ઝડપી વિકાસની સાથે ડીપફેક, સાયબર ક્રાઇમ અને ડેટા પ્રાઇવસીના જોખમો વધ્યા છે.

• ભારતનું વલણ: ભારતે ગ્લોબલ સાઉથ (વિકાસશીલ દેશો) નો પક્ષ રાખતા જણાવ્યું કે, AI ના નિયમો એવા હોવા જોઈએ જે ટેકનોલોજીના વિકાસને રોકે નહીં પરંતુ તેનો દુરુપયોગ અટકાવે અને સામાન્ય નાગરિકોનું હિત જળવાય.

🎖️ સંરક્ષણ અને ટેકનોલોજી (Defense & Technology)

🚜 સ્વદેશી 'ઝોરાવર' લાઇટ ટેન્ક: LAC પર ભારતની નવી તાકાત

• મુખ્ય ઘટના: પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ગુજરાતના હજીરા (સુરત) ખાતે આવેલી લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો (L&T) ની ફેસિલિટીમાં દેશની પ્રથમ સ્વદેશી લાઇટ ટેન્ક 'ઝોરાવર' (Zorawar Light Tank) ના પ્રોટોટાઇપની સમીક્ષા કરી અને ટ્રાયલનું નિરીક્ષણ કર્યું.

• કોણે બનાવી?: આ ટેન્ક ડિફેન્સ રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓર્ગેનાઈઝેશન (DRDO) અને L&T દ્વારા સંયુક્ત રીતે ડિઝાઇન અને વિકસાવવામાં આવી રહી છે.

• શા માટે ખાસ છે?: ભારતીય સેના પાસે રહેલી રશિયન T-90 અને T-72 ટેન્કો વજનમાં ખૂબ ભારે છે, જેને લદ્દાખ અને સિક્કિમ જેવા ઊંચાઈવાળા પહાડી વિસ્તારોમાં લઈ જવી મુશ્કેલ પડે છે. 'ઝોરાવર' ટેન્ક માત્ર ૨૫ ટનની છે, જેને એરક્રાફ્ટ દ્વારા સરળતાથી એરલિફ્ટ કરી શકાય છે. તે લાઇન ઓફ એક્ચ્યુઅલ કંટ્રોલ (LAC) પર ચીનની હળવી ટેન્કોનો સામનો કરવા માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે.

📝 પરીક્ષાલક્ષી સુપર વન-લાઇનર્સ (Exam-Oriented One-Liners)

• 🤝 BRICS એન્ટી-ડ્રગ મીટિંગ: ભારતની ૨૦૨૬ ની BRICS અધ્યક્ષતા (Championship) હેઠળ, નાર્કોટિક્સ કંટ્રોલ બ્યુરો (NCB) દ્વારા આસામના ગુવાહાટી ખાતે BRICS દેશોના એન્ટી-ડ્રગ એજન્સીઓના વડાઓની બેઠક યોજાઈ. જેમાં ડ્રગ સ્મગલિંગ અને ડાર્ક વેબ નેટવર્કને તોડવા પર ચર્ચા થઈ.

• 🌿 પર્યાવરણ અપડેટ: દેશમાં ગ્રીન કવર વધારવા અને ઇકો-ટુરિઝમને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નવી વન નીતિ હેઠળ રાજ્યોને કેમ્પ (CAMPA) ફંડમાંથી વિશેષ ગ્રાન્ટ ફાળવવાની જાહેરાત કરાઈ છે.