18 જુલાઈ 2026 ના મહત્વના કરંટ અફેર્સ

🏛️ ગુજરાત વિશેષ પ્રવાહો (Gujarat Specific)

🚢 લોથલ ખાતે નેશનલ મેરીટાઇમ હેરિટેજ કોમ્પ્લેક્સ (NMHC) નું નવું અપડેટ

• મુખ્ય ઘટના: ગુજરાતના ઐતિહાસિક સિંધુ ખીણની સભ્યતાના બંદર લોથલ ખાતે બની રહેલા 'નેશનલ મેરીટાઇમ હેરિટેજ કોમ્પ્લેક્સ' ના પ્રથમ તબક્કાની સમીક્ષા કરવામાં આવી છે.

• વિગત: આ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત ભારતની પ્રાચીન નૌકાદળ શક્તિ અને દરિયાઈ ઇતિહાસને દર્શાવતું વિશ્વનું સૌથી મોટું મેરીટાઇમ મ્યુઝિયમ સંકુલ તૈયાર થઈ રહ્યું છે. તેમાં એદન બંદરની થીમ પર આધારિત વિશિષ્ટ ગેલેરીઓ બનાવવામાં આવી રહી છે.

• પરીક્ષા માટે IMP: લોથલ એ વિશ્વનું સૌથી જૂનું માનવસર્જિત ગોદીવાડું (Dockyard) ધરાવતું બંદર છે. આ પ્રોજેક્ટ ભારત સરકારના બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય હેઠળ સાકાર થઈ રહ્યો છે, જે પ્રવાસન અને ઇતિહાસની દ્રષ્ટિએ મોસ્ટ ઈમ્પોર્ટન્ટ છે.

🏭 સાણંદ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ હબ: નવી કમ્પોનન્ટ ફેક્ટરીને મંજૂરી

• મુખ્ય ઘટના: વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત અને સેમિકન્ડક્ટર મિશનના ભાગરૂપે સાણંદ ખાતે મોબાઇલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ પાર્ટ્સ બનાવતી નવી અદ્યતન ફેક્ટરીના સ્થાપન માટે જમીન ફાળવણીને મંજૂરી અપાઈ છે.

• મહત્વ: આ પ્રોજેક્ટથી સાણંદ માત્ર કાર અને સેમિકન્ડક્ટર જ નહીં, પણ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ કમ્પોનન્ટ મેન્યુફેક્ચરિંગમાં દેશનું અગ્રણી કેન્દ્ર બનશે.

🌍 રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાહો (National & International)

🌾 ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ એગ્રીકલ્ચરલ રિસર્ચ (ICAR) નો સ્થાપના દિવસ

• મુખ્ય ઘટના: નવી દિલ્હી ખાતે ICAR (Indian Council of Agricultural Research) ના સ્થાપના દિવસ નિમિત્તે વિશેષ રાષ્ટ્રીય કૃષિ કોન્ફરન્સનું આયોજન કરવામાં આવ્યું.

• નવી જાહેરાતો: આ પ્રસંગે વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા બદલાતા વાતાવરણ (Climate Change) સામે ટકી શકે તેવી ઘઉં અને ડાંગરની નવી આબોહવા-અનુકૂળ (Climate-Resilient) જાતો લોન્ચ કરવામાં આવી છે.

• પરીક્ષાલક્ષી પોઇન્ટ: ICAR ની સ્થાપના ૧૬ જુલાઈ ૧૯૨૯ ના રોજ થઈ હતી (રોયલ કમિશન ઓન એગ્રીકલ્ચરના રિપોર્ટના આધારે). તેનું મુખ્ય મથક નવી દિલ્હી ખાતે આવેલું છે અને તે ભારતમાં કૃષિ સંશોધન માટેની સર્વોચ્ચ સંસ્થા છે.

🌐 યુરોપિયન યુનિયન (EU) અને ભારત વચ્ચે ગ્રીન હાઇડ્રોજન સપ્લાય ચેઈન કરાર

• ઇવેન્ટ: ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે ક્લીન એનર્જી ટ્રાન્ઝિશનને વેગ આપવા માટે એક ઉચ્ચ સ્તરીય સમજૂતી કરાર (MoU) કરવામાં આવ્યો છે.

• હેતુ: આ કરાર હેઠળ ભારત વૈશ્વિક સ્તરે ગ્રીન હાઇડ્રોજનના મોટા નિકાસકાર (Exporter) તરીકે ઉભરી આવશે. ભારત પોતાના 'નેશનલ ગ્રીન હાઇડ્રોજન મિશન' અંતર્ગત વર્ષ ૨૦૩૦ સુધીમાં 5 MMT ગ્રીન હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન કરવાનો લક્ષ્યાંક ધરાવે છે.

🔬 વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને પર્યાવરણ (Science & Tech)

🧬 દેશની પ્રથમ સ્વદેશી mRNA કેન્સર વેક્સિનના ક્લિનિકલ ટ્રાયલને મંજૂરી

• ન્યૂઝ: ભારતના ડ્રગ કંટ્રોલર જનરલ (DCGI) દ્વારા ભારતમાં જ વિકસાવાયેલી પ્રથમ mRNA ટેકનોલોજી આધારિત કેન્સર વેક્સિન ના હ્યુમન ક્લિનિકલ ટ્રાયલના પ્રથમ તબક્કાને સત્તાવાર મંજૂરી આપી દીધી છે.

• મહત્વ: આ વેક્સિન શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિને કેન્સરના કોષો સામે લડવા માટે તૈયાર કરે છે. બાયોટેકનોલોજી ક્ષેત્રે ભારતની આ એક ખૂબ જ મોટી અને ક્રાંતિકારી સિદ્ધિ માનવામાં આવે છે.

📝 પરીક્ષાલક્ષી સુપર વન-લાઇનર્સ (Exam-Oriented One-Liners)

• 📊 ડિજિટલ પેમેન્ટ ઇન્ડેક્સ: રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) દ્વારા જાહેર કરાયેલા તાજા અહેવાલ મુજબ, દેશના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં UPI અને ક્યૂઆર કોડ (QR Code) ના ઉપયોગમાં વાર્ષિક ધોરણે વિક્રમજનક વધારો નોંધાયો છે.

• 🐅 પ્રોજેક્ટ ટાઇગર ફોલો-અપ: દેશના ટાઇગર રિઝર્વ્સમાં વન્યજીવોની સુરક્ષા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત સ્માર્ટ કેમેરા નેટવર્ક ગોઠવવાની યોજના અંતર્ગત મધ્યપ્રદેશ અને આસામના જંગલોને અગ્રતા આપવામાં આવી છે.