19 જુલાઈ 2026 ના મહત્વના કરંટ અફેર્સ

🏛️ ગુજરાત વિશેષ પ્રવાહો (Gujarat Specific)

🔬 સુરત ડાયમંડ બોર્સ (SDB) ખાતે કસ્ટમ્સ ક્લિયરન્સ ફેસિલિટીનું નવું અપગ્રેડેશન

• મુખ્ય ઘટના: કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારના સંયુક્ત સહયોગથી સુરત ડાયમંડ બોર્સ ખાતે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની અદ્યતન 'કસ્ટમ્સ ક્લિયરન્સ એન્ડ કાર્ગો ફેસિલિટી' નું નવું મોડ્યુલ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે.

• વિગત: આ સુવિધાના કારણે હીરાના વેપારીઓને કિંમતી રત્નો અને દાગીનાની સીધી નિકાસ (Direct Export) માટે મુંબઈ પર નિર્ભર રહેવું નહીં પડે. સુરતથી જ વૈશ્વિક બજારો માટે ખૂબ ઝડપથી મંજૂરી મળી જશે.

• પરીક્ષા માટે IMP: સુરત ડાયમંડ બોર્સ એ વિશ્વનું સૌથી મોટું ઓફિસ બિલ્ડિંગ કોમ્પ્લેક્સ છે, જે અમેરિકાના પેન્ટાગોન કરતાં પણ મોટું છે. પ્રવાસન અને આર્થિક ભૂગોળની દ્રષ્ટિએ આ પ્રોજેક્ટ ગુજરાત માટે મોસ્ટ ઈમ્પોર્ટન્ટ છે.

🔌 મોઢેરા બાદ રાજ્યમાં બીજા ૧૦૦% સોલાર સંચાલિત 'મોડેલ ટાઉન' ની જાહેરાત

• મુખ્ય ઘટના: ગુજરાત સરકારના ઉર્જા વિભાગ દ્વારા મહેસાણાના મોઢેરાની અભૂતપૂર્વ સફળતા બાદ રાજ્યના વધુ બે ઐતિહાસિક અને પ્રવાસન સ્થળોને સંપૂર્ણ સૂર્યઊર્જા સંચાલિત (Solar Powered) બનાવવાની યોજનાને લીલી ઝંડી અપાઈ છે.

• મહત્વ: આ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત ગ્રીડ કનેક્ટેડ રૂફટોપ સોલાર અને બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ સ્થાપવામાં આવશે, જે ગ્રીન એનર્જી મોડેલને દેશભરમાં મજબૂત કરશે.

🌍 રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાહો (National & International)

🌾 કેન્દ્રીય પૃથ્વી વિજ્ઞાન મંત્રાલય દ્વારા 'મેઘદૂત ૨.૦' (Meghdoot 2.0) એપ લોન્ચ

• મુખ્ય ઘટના: ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) અને કૃષિ સંશોધન સંસ્થા (ICAR) દ્વારા સંયુક્ત રીતે ખેડૂતો માટે અદ્યતન 'Meghdoot 2.0' મોબાઇલ એપ્લિકેશન લોન્ચ કરવામાં આવી છે.

• હેતુ: બદલાતી આબોહવા વચ્ચે આ એપ ખેડૂતોને બ્લોક સ્તર (તાલુકા કક્ષાએ) સુધીના હવામાનની આગાહી, પાક સુરક્ષાની એડવાઇઝરી અને જળ વ્યવસ્થાપનની સચોટ માહિતી સ્થાનિક ભાષાઓમાં આપશે.

• પરીક્ષાલક્ષી પોઇન્ટ: આ એપ 'ડિજિટલ એગ્રીકલ્ચર મિશન' નો એક ભાગ છે. અગાઉની આવૃત્તિ કરતાં આમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) બેઝ્ડ પ્રિડિક્શન મોડેલ ઉમેરવામાં આવ્યું છે.

🌐 ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયા વચ્ચે ક્રિટિકલ મિનરલ્સ (Critical Minerals) સપ્લાય ચેઈન કરાર

• ઇવેન્ટ: ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયા વચ્ચે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી અંતર્ગત ક્લીન એનર્જી અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ માટે જરૂરી લિથિયમ અને કોબાલ્ટ જેવા મહત્વના ખનિજોની સુરક્ષિત સપ્લાય ચેઈન માટે કરાર થયા છે.

• લાભ: ભારત પોતાના ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) મિશન અને સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગ માટે જરૂરી કાચો માલ ઓસ્ટ્રેલિયા પાસેથી મેળવી શકશે, જેથી ચીન પરની નિર્ભરતામાં મોટો ઘટાડો થશે.

🔬 વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને પર્યાવરણ (Science & Tech)

🛰️ ઈસરો (ISRO) નું આગામી રડાર ઇમેજિંગ સેટેલાઇટ (RISAT) મિશન ફાઇનલ

• ન્યૂઝ: ભારતીય અંતરિક્ષ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) એ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને આપત્તિ પ્રબંધન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ એવા નવા જનરેશનના RISAT સેટેલાઇટ નું પ્રક્ષેપણ શેડ્યૂલ જાહેર કર્યું છે.

• ટેકનોલોજી: આ સેટેલાઇટમાં 'સિન્થેટિક અપર્ચર રડાર' (SAR) નો ઉપયોગ કરાયો છે, જે ઘાટા વાદળો, વરસાદ કે રાત્રિના અંધકારમાં પણ પૃથ્વીની હાઈ-રિઝોલ્યુશન તસવીરો ઝડપી શકવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

📝 પરીક્ષાલક્ષી સુપર વન-લાઇનર્સ (Exam-Oriented One-Liners)

• 📊 ગ્લોબલ ઇનોવેશન ઇન્ડેક્સ: વર્લ્ડ ઇન્ટેલેક્ચ્યુઅલ પ્રોપર્ટી ઓર્ગેનાઇઝેશન (WIPO) ના ગ્લોબલ ઇનોવેશન ઇન્ડેક્સમાં ભારતે પેટન્ટ ફાઇલિંગ અને સ્ટાર્ટઅપ ગ્રોથના કારણે વૈશ્વિક રેન્કિંગમાં મોટો સુધારો નોંધાવ્યો છે.

• 🐅 કાઝીરંગા નેશનલ પાર્ક (Assam): આસામમાં આવેલું કાઝીરંગા નેશનલ પાર્ક તાજેતરમાં પૂર નિયંત્રણ ટેકનોલોજી અને સેટેલાઇટ ફોન સંચાલિત એન્ટી-પોચિંગ (શિકાર વિરોધી) સ્ક્વોડના કારણે ચર્ચામાં રહ્યું છે, જે એક પ્રખ્યાત UNESCO વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ છે.