arrow_back Back to Quizzes
Daily MCQ
લોકસભા
Question 1 of 100
timer
00:00
Total Marks: 100
ભારતીય બંધારણના કયા અનુચ્છેદમાં લોકસભાની રચના (Composition of the House of the People) ની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાના સીમાંકન (Delimitation) અને બેઠકોની ફાળવણી અંગે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. 84મા બંધારણીય સુધારા (2001) દ્વારા લોકસભાની કુલ બેઠકોની સંખ્યા વર્ષ 2026 સુધી સ્થિર કરવામાં આવી છે. 2. 87મા બંધારણીય સુધારા (2003) દ્વારા રાજ્યોની અંદર પ્રાદેશિક મતવિસ્તારોનું સીમાંકન 2001 ની વસ્તી ગણતરીના આધારે કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. 3. બંધારણ મુજબ, જે રાજ્યની વસ્તી 6 મિલિયન (60 લાખ) થી ઓછી હોય તેને વસ્તીના પ્રમાણમાં બેઠકોની ફાળવણીનો નિયમ લાગુ પડતો નથી. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
104મા બંધારણીય સુધારા અધિનિયમ (2019) દ્વારા લોકસભામાં કઈ મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈ નાબૂદ કરવામાં આવી છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે તે ઓળખો (લોકસભામાં પ્રતિનિધિત્વ):
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાના સભ્ય બનવા માટે ઉમેદવારની લઘુત્તમ વયમર્યાદા કેટલી હોવી જોઈએ?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના જોડકાં જોડો (લોકસભાના પદાધિકારીઓ અને અનુચ્છેદ): 1. લોકસભાના અધ્યક્ષ અને ઉપાધ્યક્ષ - P. અનુચ્છેદ 93 2. અધ્યક્ષ અથવા ઉપાધ્યક્ષનું પદ ખાલી પડવું, રાજીનામું આપવું અથવા દૂર કરવા - Q. અનુચ્છેદ 94 3. અધ્યક્ષને હટાવવાનો ઠરાવ વિચારણા હેઠળ હોય ત્યારે તેમનું અધ્યક્ષસ્થાને ન હોવું - R. અનુચ્છેદ 96 4. અધ્યક્ષ અને ઉપાધ્યક્ષના પગાર અને ભથ્થાં - S. અનુચ્છેદ 97
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
પ્રો-ટેમ સ્પીકર (Speaker Pro Tem) ની નિમણૂક કોના દ્વારા કરવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાના અધ્યક્ષ (Speaker) ની ચૂંટણી અને કાર્યકાળ અંગે નીચેના વિધાનો ચકાસો: 1. લોકસભા પોતાના સભ્યોમાંથી એક સભ્યને અધ્યક્ષ તરીકે ચૂંટે છે. 2. અધ્યક્ષની ચૂંટણીની તારીખ રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. 3. લોકસભાનું વિસર્જન થતાં જ અધ્યક્ષ તરત જ પોતાનું પદ ખાલી કરી દે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભામાં કોઈ ખરડો (Bill) 'નાણાં ખરડો' (Money Bill) છે કે કેમ, તે નક્કી કરવાની અંતિમ સત્તા કોની પાસે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે તે ઓળખો (અધ્યક્ષ અને ઉપાધ્યક્ષ):
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાના નિયમો મુજબ, 'પેનલ ઓફ ચેરપર્સન' (Panel of Chairpersons) માં મહત્તમ કેટલા સભ્યોની નિમણૂક અધ્યક્ષ દ્વારા કરવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાના વિસર્જન (Dissolution) થી ખરડાઓ (Bills) પર પડતી અસર અંગે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. લોકસભામાં પેન્ડિંગ રહેલો ખરડો, ભલે તે લોકસભામાં ઉદ્ભવ્યો હોય કે રાજ્યસભા દ્વારા મોકલવામાં આવ્યો હોય, તે રદ (Lapse) થઈ જાય છે. 2. જે ખરડો રાજ્યસભામાં પેન્ડિંગ હોય પરંતુ લોકસભાએ તેને હજુ પસાર કર્યો ન હોય, તે રદ થતો નથી. 3. સંસદના બંને ગૃહો દ્વારા પસાર કરાયેલ અને રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી માટે મોકલેલ ખરડો રદ થતો નથી. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાની કાર્યવાહી શરૂ કરવા માટે જરૂરી 'ગણપૂર્તિ' (Quorum) કેટલી હોવી જોઈએ?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (સત્ર અને તેનો સમયગાળો)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સંસદના બે સત્રો વચ્ચેના મહત્તમ અંતર અંગેની બંધારણીય જોગવાઈ મુજબ, એક વર્ષમાં સંસદના (લોકસભાના) ઓછામાં ઓછા કેટલા સત્રો મળવા જોઈએ?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
'સત્રાવસાન' (Prorogation) અને 'મુલતવી રાખવું' (Adjournment) વચ્ચેના તફાવત અંગે નીચેના વિધાનો ચકાસો: 1. 'મુલતવી રાખવું' એ માત્ર ગૃહની બેઠકને ચોક્કસ સમય માટે સ્થગિત કરે છે અને તે અધ્યક્ષ દ્વારા થાય છે. 2. 'સત્રાવસાન' એ ગૃહનું આખું સત્ર પૂર્ણ કરે છે અને તે ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા કરવામાં આવે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાની દરેક બેઠકનો પ્રથમ કલાક (સામાન્ય રીતે 11 થી 12 વાગ્યાનો સમય) કયા કાર્ય માટે ફાળવવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
'શૂન્ય કાળ' (Zero Hour) એ કયા દેશની સંસદીય વ્યવસ્થાની દેન છે અને તેમાં કઈ બાબતો ચર્ચાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સંસદના ગૃહમાં રજૂ થતા પ્રશ્નોના પ્રકારોમાં, જે પ્રશ્નનો મૌખિક જવાબ માંગવામાં આવે છે અને જેના પર 'પૂરક પ્રશ્નો' (Supplementary Questions) પૂછી શકાય છે, તેને શું કહેવાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભામાં 'કામરોકો પ્રસ્તાવ' (Adjournment Motion) રજૂ કરવા અંગે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. તે તાકીદના જાહેર મહત્વના ચોક્કસ મુદ્દા પર ગૃહનું ધ્યાન દોરવા માટે રજૂ કરવામાં આવે છે. 2. આ પ્રસ્તાવ રજૂ કરવા માટે ગૃહના ઓછામાં ઓછા 50 સભ્યોના સમર્થનની જરૂર પડે છે. 3. આ પ્રસ્તાવ લોકસભા અને રાજ્યસભા બંનેમાં રજૂ કરી શકાય છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
મંત્રી પરિષદ વિરુદ્ધ 'અવિશ્વાસનો પ્રસ્તાવ' (No-Confidence Motion) માત્ર લોકસભામાં જ શા માટે લાવી શકાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો (અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ અને નિંદા પ્રસ્તાવ - Censure Motion): 1. અવિશ્વાસનો પ્રસ્તાવ સમગ્ર મંત્રી પરિષદ વિરુદ્ધ જ લાવી શકાય છે, જ્યારે નિંદા પ્રસ્તાવ કોઈ એક મંત્રી કે મંત્રીઓના જૂથ વિરુદ્ધ પણ લાવી શકાય છે. 2. અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવા માટે કોઈ ચોક્કસ કારણ આપવું જરૂરી નથી, જ્યારે નિંદા પ્રસ્તાવ લાવવા માટે ચોક્કસ કારણો દર્શાવવા જરૂરી છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિના 'વિશેષ સંબોધન' (Special Address) પર ગૃહમાં જે ચર્ચા થાય છે તેને શું કહેવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (સંસદીય ચર્ચાના પ્રકારો)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સંસદીય કાર્યવાહીમાં 'ગિલોટિન' (Guillotine) શબ્દનો અર્થ શું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના જોડકાં જોડો (કપાત પ્રસ્તાવ - Cut Motions ના પ્રકાર): 1. નીતિ વિષયક કપાત પ્રસ્તાવ (Policy Cut) - P. માંગણીની રકમ ઘટાડીને માત્ર ₹100 કરવામાં આવે છે. 2. આર્થિક કપાત પ્રસ્તાવ (Economy Cut) - Q. માંગણીની રકમ ઘટાડીને માત્ર ₹1 કરવામાં આવે છે. 3. પ્રતીકાત્મક કપાત પ્રસ્તાવ (Token Cut) - R. માંગણીની રકમમાંથી એક ચોક્કસ રકમ (lump sum) નો કાપ મૂકવામાં આવે છે.
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
કોઈ મંત્રી દ્વારા સંસદીય વિશેષાધિકારોના ભંગ કરવા બદલ અથવા સાચી હકીકતો છુપાવવા બદલ તેની વિરુદ્ધ કયો પ્રસ્તાવ લાવવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નાણાં ખરડા (Money Bill) ના સંદર્ભમાં નીચેના વિધાનો ચકાસો: 1. નાણાં ખરડો માત્ર લોકસભામાં જ રજૂ કરી શકાય છે, રાજ્યસભામાં નહીં. 2. રાજ્યસભા નાણાં ખરડામાં કોઈ સુધારો કે ફેરફાર કરી શકતી નથી, તેને માત્ર ભલામણો કરવાની સત્તા છે જે સ્વીકારવા લોકસભા બંધાયેલી નથી. 3. રાજ્યસભા નાણાં ખરડાને વધુમાં વધુ 14 દિવસ સુધી પોતાની પાસે રોકી શકે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નાણાકીય ખરડો પ્રકાર-I (Financial Bill Type-I) અને નાણાં ખરડા (Money Bill) વચ્ચે શું સમાનતા છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (સંયુક્ત બેઠકના અપવાદો)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જ્યારે લોકસભાના અધ્યક્ષ સંસદમાં મતદાન કરાવે છે, ત્યારે સામાન્ય સ્થિતિમાં તેમનો મત આપવાનો અધિકાર શું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારતમાં બજેટ પસાર થવાના તબક્કાઓનો સાચો ક્રમ (Sequence) કયો છે? 1. સામાન્ય ચર્ચા 2. માંગણીઓ પર મતદાન (Voting on Demands for Grants) 3. ગૃહમાં બજેટની રજૂઆત 4. વિભાગીય સમિતિઓ દ્વારા ચકાસણી (Scrutiny by Departmental Committees) 5. વિનિયોગ ખરડો (Appropriation Bill) પસાર કરવો 6. નાણા ખરડો (Finance Bill) પસાર કરવો
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બજેટની 'ગ્રાન્ટ માટેની માંગણીઓ' (Demands for Grants) પર મતદાન કરવાનો અધિકાર કોને છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (બજેટ સંબંધિત ખરડા)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
'એસ્ટીમેટ્સ કમિટી' (અંદાજ સમિતિ) અંગે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
પબ્લિક એકાઉન્ટ્સ કમિટી (PAC - જાહેર હિસાબ સમિતિ) ના સભ્યોની રચના વિશે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. તેમાં કુલ 22 સભ્યો હોય છે. 2. આ 22 સભ્યોમાંથી 15 લોકસભા દ્વારા અને 7 રાજ્યસભા દ્વારા ચૂંટવામાં આવે છે. 3. 1967 ની પરંપરા મુજબ, આ સમિતિના અધ્યક્ષ હંમેશા શાસક પક્ષમાંથી જ પસંદ કરવામાં આવે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જાહેર સાહસો અંગેની સમિતિ (Committee on Public Undertakings - CoPU) માં 22 સભ્યો (15 LS + 7 RS) હોય છે, પરંતુ આ સમિતિના 'અધ્યક્ષ' કોણ બની શકે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાની 'બિઝનેસ એડવાઇઝરી કમિટી' (Business Advisory Committee) ના અધ્યક્ષ હોદ્દાની રૂએ કોણ હોય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાના 'રૂલ્સ કમિટી' (Rules Committee) માં અધ્યક્ષ સહિત કેટલા સભ્યો હોય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (સંસદીય વિશેષાધિકારો - Parliamentary Privileges)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભામાં 'વિરોધ પક્ષના નેતા' (Leader of the Opposition) ની માન્યતા મેળવવા માટે સંબંધિત વિપક્ષી પાર્ટી પાસે ગૃહની કુલ સભ્ય સંખ્યાની ઓછામાં ઓછી કેટલી બેઠકો હોવી જોઈએ?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સંસદીય પરિભાષામાં 'લેમ-ડક સેશન' (Lame-Duck Session) કોને કહેવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાના સભ્યના રાજીનામા અંગે નીચેના વિધાનો ચકાસો: 1. સભ્ય સ્વેચ્છાએ અને સાચા કારણસર રાજીનામું આપે છે કે કેમ, તેની ખાતરી અધ્યક્ષે કરવી પડે છે. 2. જો અધ્યક્ષને ખાતરી થાય કે રાજીનામું સ્વૈચ્છિક કે અસલી નથી, તો તેઓ રાજીનામું સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરી શકે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના જોડકાં જોડો (સંસદીય પ્રસ્તાવો અને તેમના પ્રકાર): 1. સબસ્ટેન્ટિવ મોશન (Substantive Motion) - P. અન્ય પ્રસ્તાવની જગ્યાએ લાવવામાં આવેલો નવો પ્રસ્તાવ. 2. સબસ્ટીટ્યુટ મોશન (Substitute Motion) - Q. કોઈ સ્વતંત્ર અને ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દા પર લાવવામાં આવેલો સ્વયં-સંપૂર્ણ પ્રસ્તાવ (દા.ત. રાષ્ટ્રપતિ પર મહાભિયોગ). 3. સબસિડિયરી મોશન (Subsidiary Motion) - R. મૂળ પ્રસ્તાવના સંદર્ભ વિના જેનો કોઈ અર્થ ન હોય તેવો સહાયક પ્રસ્તાવ.
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સંસદમાં 'પોઇન્ટ ઓફ ઓર્ડર' (Point of Order) ક્યારે ઉઠાવવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સંસદીય પ્રક્રિયામાં 'રિઝોલ્યુશન' (Resolution - ઠરાવ) અને 'મોશન' (Motion - પ્રસ્તાવ) વચ્ચે શું તફાવત છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (મતદાનની પદ્ધતિઓ)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણના અનુચ્છેદ 120 મુજબ, સંસદમાં કામકાજની ભાષા (Language in Parliament) તરીકે કઈ ભાષાનો ઉલ્લેખ છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાના અધ્યક્ષ (Speaker) ની દસમી અનુસૂચિ (Anti-Defection Law) હેઠળની સત્તાઓ અંગે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. પક્ષપલટાને આધારે લોકસભાના કોઈ સભ્યને ગેરલાયક ઠેરવવાનો અંતિમ નિર્ણય અધ્યક્ષ કરે છે. 2. 1992 ના કિહોટો હોલોહાન (Kihoto Hollohan) કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો કે અધ્યક્ષનો આ નિર્ણય ન્યાયિક સમીક્ષા (Judicial Review) ની બહાર છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના જોડકાં જોડો (સીમાંકન આયોગ - Delimitation Commissions અને તેમના વર્ષ): 1. પ્રથમ સીમાંકન આયોગ - P. 1962 2. દ્વિતીય સીમાંકન આયોગ - Q. 1973 3. તૃતીય સીમાંકન આયોગ - R. 1952 4. ચતુર્થ સીમાંકન આયોગ - S. 2002
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જો રાષ્ટ્રીય કટોકટી (National Emergency) ચાલુ હોય, તો લોકસભાનો સામાન્ય 5 વર્ષનો કાર્યકાળ સંસદ કાયદો બનાવીને એક સમયે કેટલા સમય માટે લંબાવી શકે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
106મો બંધારણીય સુધારો (નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ, 2023) અંગે નીચેના વિધાનો ચકાસો: 1. તે લોકસભા, રાજ્ય વિધાનસભાઓ અને દિલ્હી વિધાનસભામાં મહિલાઓ માટે 33% બેઠકો અનામત રાખવાની જોગવાઈ કરે છે. 2. આ અનામત 15 વર્ષના સમયગાળા માટે લાગુ રહેશે, ત્યારબાદ સંસદ કાયદા દ્વારા તેને લંબાવી શકે છે. 3. આ અનામત SC અને ST મહિલાઓ માટેની અનામતની અંદર જ લાગુ પડશે (એટલે કે SC/ST માટે અનામત બેઠકોમાંથી 1/3 બેઠકો તે વર્ગની મહિલાઓ માટે અનામત રહેશે). ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સ્વતંત્ર ભારતની પ્રથમ લોકસભાની રચના ક્યારે થઈ હતી?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાના પ્રથમ અધ્યક્ષ (Speaker) કોણ હતા જેમને 'લોકસભાના પિતા' (Father of Lok Sabha) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (અધ્યક્ષની સત્તા)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાના ઉપાધ્યક્ષ (Deputy Speaker) ની ચૂંટણીની તારીખ કોના દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સંસદના સભ્યોના પગાર, ભથ્થાં અને પેન્શન નક્કી કરવાની સત્તા કોની પાસે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાના અધ્યક્ષ વિશે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો: 1. તેઓ જ્યારે પણ કોઈ સંસદીય સમિતિ (Parliamentary Committee) ના સભ્ય બને છે, ત્યારે તેઓ હોદ્દાની રૂએ તેના અધ્યક્ષ પણ બની જાય છે. 2. તેઓ બિઝનેસ એડવાઇઝરી કમિટી, રૂલ્સ કમિટી અને જનરલ પર્પઝ કમિટીના અધ્યક્ષ હોય છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સંસદમાં પ્રશ્નકાળ (Question Hour) દરમિયાન 'અલ્પ સૂચના પ્રશ્નો' (Short Notice Questions) પૂછવા માટે ઓછામાં ઓછા કેટલા દિવસની નોટિસ આપવી પડે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (લોકસભાની વિશેષ સત્તાઓ)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના જોડકાં જોડો (અનુદાનના પ્રકારો - Types of Grants): 1. પૂરક અનુદાન (Supplementary Grant) - P. ચાલુ વર્ષે કોઈ નવી સેવા માટે અગાઉ બજેટમાં જોગવાઈ ન હોય ત્યારે અપાય છે. 2. વધારાનું અનુદાન (Additional Grant) - Q. કોઈ ચોક્કસ સેવા માટે મંજૂર થયેલી રકમ તે વર્ષ માટે અપૂરતી જણાય ત્યારે અપાય છે. 3. અધિક અનુદાન (Excess Grant) - R. જ્યારે કોઈ સેવા પર મંજૂર થયેલી રકમ કરતા વધુ ખર્ચ થઈ ગયો હોય, જેને PAC મંજૂર કરે છે. 4. અપવાદરૂપ અનુદાન (Exceptional Grant) - S. કોઈ વિશેષ હેતુ માટે અપાય છે જે કોઈ ચાલુ સેવાનો ભાગ નથી.
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જો કોઈ સંસદ સભ્ય ગૃહની પરવાનગી વિના સળંગ કેટલા દિવસ સુધી ગૃહની તમામ બેઠકોમાંથી ગેરહાજર રહે, તો ગૃહ તેની બેઠક ખાલી જાહેર કરી શકે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સંસદમાં ખરડા પસાર થવાની પ્રક્રિયામાં 'પ્રથમ વાચન' (First Reading) કોને કહેવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો ચકાસો (લોકસભામાં બહુમતી): 1. લોકસભાના અધ્યક્ષને હટાવવાનો પ્રસ્તાવ પસાર કરવા માટે 'અસરકારક બહુમતી' (Effective Majority) ની જરૂર પડે છે. 2. બંધારણીય સુધારા ખરડા માટે 'વિશેષ બહુમતી' (Special Majority) ની જરૂર પડે છે. 3. સામાન્ય ખરડા માટે 'સાદી બહુમતી' (Simple Majority) ની જરૂર પડે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (ફંડ્સ અને તેનો ઉપયોગ)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાના અધ્યક્ષની સ્વતંત્રતા અને નિષ્પક્ષતા જાળવવા માટે બંધારણમાં કઈ જોગવાઈ છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાના અધ્યક્ષને હટાવવા અંગે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. તેમને હટાવવાનો પ્રસ્તાવ લોકસભામાં રજૂ કરતા પહેલા 14 દિવસની એડવાન્સ નોટિસ આપવી પડે છે. 2. આ પ્રસ્તાવ વિચારણા માટે સ્વીકારવા લોકસભાના ઓછામાં ઓછા 50 સભ્યોનું સમર્થન જરૂરી છે. 3. પ્રસ્તાવ પસાર થયા બાદ રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરીથી જ તેઓ પદભ્રષ્ટ થાય છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારતીય સંસદમાં 'વિભાગીય સ્થાયી સમિતિઓ' (Departmentally Related Standing Committees - DRSCs) ની સંખ્યા 24 છે. દરેક સમિતિમાં મહત્તમ કેટલા સભ્યો હોય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણના 84મા સુધારા (2001) દ્વારા લોકસભામાં રાજ્યો વચ્ચે બેઠકોની સંખ્યા 2026 સુધી સ્થિર રાખવા પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય શું હતો?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાની ચૂંટણીમાં જે ઉમેદવાર પોતાના મતવિસ્તારમાં સૌથી વધુ મતો મેળવે છે તે વિજેતા જાહેર થાય છે (ભલે તેને 50% થી ઓછા મત મળ્યા હોય). આ ચૂંટણી પદ્ધતિને શું કહેવાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાના સભ્ય બનવાની લાયકાતમાં 'જનપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1951' (RPA 1951) દ્વારા કઈ વધારાની લાયકાત દર્શાવવામાં આવી છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો ચકાસો (ગેરલાયકાત - Disqualification): 1. જો કોઈ લોકસભા સભ્ય 2 વર્ષ કે તેથી વધુ સમયની જેલની સજા પામે, તો તે RPA 1951 હેઠળ ગેરલાયક ઠરે છે (Lily Thomas Case મુજબ તત્કાલ અસરથી). 2. પક્ષપલટા વિરોધી કાયદા (10મી અનુસૂચિ) હેઠળ સભ્યને ગેરલાયક ઠેરવવાનો નિર્ણય ભારતના રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી પંચની સલાહથી લે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જો કોઈ વ્યક્તિ એકસાથે લોકસભા અને રાજ્યસભા બંનેમાં ચૂંટાય, તો તેણે કેટલા દિવસમાં નિર્ણય લેવો પડે કે તે કયા ગૃહમાં રહેવા માંગે છે? નહિતર તેની રાજ્યસભાની બેઠક ખાલી ગણાશે.
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (ડબલ મેમ્બરશિપ - બેવડું સભ્યપદ)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સંસદના ગૃહમાં પ્રવેશ કરતા અને કાર્યવાહીમાં ભાગ લેતા પહેલા દરેક સભ્યે શપથ (Oath) લેવા ફરજિયાત છે. જો કોઈ સભ્ય શપથ લીધા વિના મતદાન કરે, તો તેને પ્રતિ દિવસ કેટલો દંડ ફટકારવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાના 'લીડર ઓફ ધ હાઉસ' (Leader of the House) અંગે શું સાચું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સંસદીય વ્યવસ્થામાં 'વ્હીપ' (Whip) નું મુખ્ય કાર્ય શું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો (લોકસભાની દૈનિક કાર્યવાહીનો ક્રમ): 1. લોકસભાની બેઠકનો પ્રથમ કલાક 'ઝીરો અવર' (Zero Hour) હોય છે. 2. 'ઝીરો અવર' પ્રશ્નકાળ (Question Hour) પૂરો થયા પછી તરત જ શરૂ થાય છે અને ગૃહના નિયમિત કામકાજ (Agenda) શરૂ થાય ત્યાં સુધી ચાલે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સંસદીય પ્રસ્તાવોના પ્રકારમાં 'ડિલેટરી મોશન' (Dilatory Motion) નો અર્થ શું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાના નિયમ 377 હેઠળ કયા પ્રકારના મુદ્દાઓ ઉઠાવવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
'સબ-ઓર્ડિનેટ લેજિસ્લેશન કમિટી' (Committee on Subordinate Legislation) નું મુખ્ય કાર્ય શું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સંસદીય નિયંત્રણ (Parliamentary Control over Executive) ના સાધનોમાં નીચેનામાંથી કઈ સમિતિનો સમાવેશ થાય છે જે સરકારી વચનો (Assurances) ની તપાસ કરે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભા અને રાજ્યસભાની સત્તાઓ (Powers of LS and RS) ની સરખામણી બાબતે નીચેના વિધાનો ચકાસો: 1. રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી અને મહાભિયોગમાં બંને ગૃહોની સત્તા સમાન છે. 2. બંધારણીય સુધારા ખરડો (અનુ. 368) પસાર કરવામાં પણ બંને ગૃહો સમાન સત્તા ધરાવે છે. 3. ઉપરાષ્ટ્રપતિને હટાવવાનો પ્રસ્તાવ માત્ર રાજ્યસભામાં જ શરૂ થઈ શકે છે, તેમાં બંનેની સત્તા સમાન નથી. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણના અનુચ્છેદ 108 હેઠળ 'સંયુક્ત બેઠક' (Joint Sitting) બોલાવવા અંગે કઈ શરત સાચી નથી?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના જોડકાં જોડો (સંસદીય ભંડોળ અને તેના અનુચ્છેદ): 1. ભારતીય સંચિત નિધિ (Consolidated Fund of India) - P. અનુચ્છેદ 267 2. ભારતનો જાહેર હિસાબ (Public Account of India) - Q. અનુચ્છેદ 266(1) 3. ભારતનો આકસ્મિક નિધિ (Contingency Fund of India) - R. અનુચ્છેદ 266(2)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જ્યારે લોકસભામાં કોઈ ખરડો પસાર થઈ જાય, ત્યારે તેને રાજ્યસભામાં મોકલતા પહેલા તે ખરડા પર "આ નાણાં ખરડો (Money Bill) છે" એવું પ્રમાણપત્ર (Certificate) કોણ લગાવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (સંસદીય ખર્ચ પર અંકુશ)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાની કાર્યવાહીનું સંચાલન કરતા 'અધ્યક્ષ' વિશે કયું વિધાન સાચું નથી?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો ચકાસો (લોકસભાની ચૂંટણી પદ્ધતિ - EVM અને VVPAT): 1. ભારતમાં ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન (EVM) નો સૌપ્રથમ પ્રાયોગિક ઉપયોગ 1982 માં કેરળ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં થયો હતો. 2. VVPAT (Voter Verifiable Paper Audit Trail) મશીનનો સૌપ્રથમ ઉપયોગ 2013 માં નાગાલેન્ડની ચૂંટણીમાં થયો હતો. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
'યુથ પાર્લામેન્ટ' (Youth Parliament) યોજના કયા મંત્રાલયની પહેલ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય યુવાનોને સંસદીય પ્રક્રિયાથી માહિતગાર કરવાનો છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સંસદમાં કોઈ કાયદાકીય ખરડો (Bill) પસાર થવાના તબક્કાઓમાંથી 'બીજું વાચન' (Second Reading) સૌથી મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે. આ તબક્કામાં શું થાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (ખરડાના પ્રકાર)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
'ઓફિસ ઓફ પ્રોફિટ' (લાભનું પદ) ના આધારે લોકસભાના સભ્યની ગેરલાયકાત નક્કી કરતી વખતે, કયું પદ લાભનું પદ ગણાશે નહિ તે નક્કી કરવાની સત્તા કોની પાસે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો (લોકસભાની વિશેષાધિકાર સમિતિ - Privileges Committee): 1. લોકસભાની આ સમિતિમાં 15 સભ્યો હોય છે, જેની નિમણૂક અધ્યક્ષ દ્વારા થાય છે. 2. આ સમિતિ ગૃહના સભ્યોના વિશેષાધિકારોના ભંગ અંગેના કેસોની તપાસ કરે છે અને યોગ્ય કાર્યવાહીની ભલામણ કરે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારતીય બંધારણમાં રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સિવાય એક વધારાની જોગવાઈ છે જેમાં "સંસદ કોઈ નવા પ્રદેશ (Acquired Territory) માટે પ્રતિનિધિત્વ નક્કી કરી શકે છે." આ જોગવાઈ અન્વયે હાલ લોકસભાની મહત્તમ બેઠક મર્યાદા 550 (530 રાજ્યો + 20 UTs) છે. (એંગ્લો-ઇન્ડિયન 2 રદ થયા પછી). 97. હાલની (17મી/18મી) લોકસભામાં કુલ કેટલી બેઠકો પર ચૂંટણી થાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
લોકસભાના ઐતિહાસિક સ્પીકરોમાં, કોણે રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી લડવા માટે પોતાના સ્પીકર પદેથી રાજીનામું આપ્યું હતું અને પાછળથી રાષ્ટ્રપતિ બન્યા પણ હતા?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
'વ્હીપ' (Whip) નું પદ ભારતીય સંસદીય વ્યવસ્થામાં ક્યાંથી ઉદ્ભવ્યું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણના કયા અનુચ્છેદ મુજબ સંસદના દરેક ગૃહને પોતાની કાર્યવાહીના નિયમો (Rules of Procedure) બનાવવાનો અધિકાર છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
Test submitted — use Previous/Next above to review correct answers and explanations.
task_alt
Test Completed!
Correct
0
Incorrect
0
Unattempted
0
Accuracy
0%
Total Score
0 / 0
Time Taken
0s