arrow_back Back to Quizzes
Daily MCQ
રાજ્યપાલ
Question 1 of 100
timer
00:00
Total Marks: 100
ભારતીય બંધારણના કયા અનુચ્છેદ મુજબ દરેક રાજ્ય માટે એક રાજ્યપાલ રહેશે તેવી જોગવાઈ કરવામાં આવી છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યપાલના પદ અંગે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. મૂળ બંધારણમાં એવી જોગવાઈ હતી કે દરેક રાજ્ય માટે અલગ રાજ્યપાલ હોવો જોઈએ. 2. 7મા બંધારણીય સુધારા અધિનિયમ, 1956 દ્વારા એક જ વ્યક્તિને બે અથવા વધુ રાજ્યોના રાજ્યપાલ તરીકે નિયુક્ત કરવાની સુવિધા આપવામાં આવી છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારતમાં રાજ્યપાલની નિમણૂકની પદ્ધતિ (કેન્દ્ર દ્વારા નિમણૂક) કયા દેશના બંધારણમાંથી પ્રેરિત છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે તે ઓળખો (અનુચ્છેદ અને વિષય):
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણ મુજબ રાજ્યપાલ તરીકે નિમણૂક પામવા માટે કોઈ વ્યક્તિમાં કઈ બે લાયકાતો હોવી ફરજિયાત છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના જોડકાં જોડો (રાજ્યપાલની વિશેષ જવાબદારીઓ અને અનુચ્છેદ): 1. મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત (વિકાસ બોર્ડ) - P. અનુચ્છેદ 371C 2. નાગાલેન્ડ (કાયદો અને વ્યવસ્થા) - Q. અનુચ્છેદ 371A 3. આસામ (આદિજાતિ વિસ્તારો) - R. અનુચ્છેદ 371 4. મણિપુર (પહાડી વિસ્તારો) - S. અનુચ્છેદ 371B
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યપાલને તેમના પદના શપથ (Oath) કોણ લેવડાવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યપાલના પદની શરતો (Conditions of Governor's Office) બાબતે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. તે સંસદના કોઈપણ ગૃહ અથવા રાજ્ય વિધાનમંડળના સભ્ય હોવા જોઈએ નહીં. 2. જો કોઈ સંસદ સભ્ય રાજ્યપાલ તરીકે નિમણૂક પામે, તો તેણે જે તારીખે રાજ્યપાલનો હોદ્દો ગ્રહણ કર્યો હોય તે તારીખથી તેણે ગૃહમાં પોતાની બેઠક ખાલી કરી હોવાનું માનવામાં આવે છે. 3. રાજ્યપાલ કોઈપણ અન્ય નફાકારક હોદ્દો ધરાવી શકતા નથી. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યપાલનો કાર્યકાળ સામાન્ય રીતે 5 વર્ષનો હોય છે, પરંતુ બંધારણીય રીતે તેઓ કોની મરજી (Pleasure) હોય ત્યાં સુધી હોદ્દો ધરાવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (નિમણૂક અને બરતરફી સત્તા)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યપાલ નીચેનામાંથી કોના 'હોદ્દાની રૂએ' (Ex-officio) કુલપતિ (Chancellor) તરીકે કાર્ય કરે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણના કયા રાજ્યોના રાજ્યપાલ માટે એક 'આદિજાતિ કલ્યાણ મંત્રી' (Tribal Welfare Minister) ની નિમણૂક કરવી ફરજિયાત બનાવવામાં આવી છે? 1. છત્તીસગઢ 2. ઝારખંડ 3. મધ્ય પ્રદેશ 4. ઓડિશા
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
વિધાનસભાના કોઈ સભ્યની ગેરલાયકાત (પક્ષપલટા સિવાયની બાબતો) અંગે નિર્ણય લેવાની અંતિમ સત્તા રાજ્યપાલ પાસે છે, પરંતુ તેમણે ફરજિયાતપણે કોનો અભિપ્રાય લેવો પડે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (રાજ્યપાલની ધારાકીય સત્તાઓ)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જે રાજ્યોમાં દ્વિગૃહી વિધાનમંડળ છે (વિધાન પરિષદ છે), ત્યાં રાજ્યપાલ વિધાન પરિષદની કુલ સભ્યસંખ્યાના કેટલા સભ્યોને નામાંકિત (Nominate) કરે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
વિધાનમંડળ દ્વારા પસાર કરાયેલા ખરડાને રાજ્યપાલ રાષ્ટ્રપતિની વિચારણા માટે અનામત (Reserve) રાખી શકે છે (અનુ. 200). કયા સંજોગોમાં રાજ્યપાલ માટે ખરડો અનામત રાખવો બંધારણીય રીતે ફરજિયાત છે? 1. જો તે ખરડો રાજ્યની વડી અદાલત (High Court) ની સ્થિતિને જોખમમાં મુકતો હોય. 2. જો તે ખરડો રાજ્ય સરકારની નીતિઓની ટીકા કરતો હોય. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્ય વિધાનમંડળમાં 'નાણાં ખરડો' (Money Bill) રજૂ કરવા માટે કોની પૂર્વ મંજૂરી (Prior recommendation) આવશ્યક છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યપાલ દર પાંચ વર્ષે રાજ્યના પંચાયતો અને નગરપાલિકાઓની નાણાકીય સ્થિતિની સમીક્ષા કરવા માટે કયા આયોગની રચના કરે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યની 'આકસ્મિક નિધિ' (Contingency Fund of the State) માંથી અણધારી જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે નાણાં ઉપાડવાની સત્તા કોની પાસે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યપાલની ક્ષમાદાનની સત્તા (Pardoning Power) બંધારણના કયા અનુચ્છેદ અંતર્ગત આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યપાલની ક્ષમાદાન સત્તા બાબતે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિ અને રાજ્યપાલની ક્ષમાદાન સત્તા વચ્ચેના તફાવતો અંગે નીચેના વિધાનો ચકાસો: 1. રાષ્ટ્રપતિ મૃત્યુદંડની સજાને માફ (Pardon) કરી શકે છે, જ્યારે રાજ્યપાલ કરી શકતા નથી. 2. પરંતુ, રાજ્યપાલ મૃત્યુદંડની સજાને મુલતવી (Suspend), ઘટાડી (Remit) અથવા રૂપાંતરિત (Commute) કરી શકે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યપાલ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવતા 'વટહુકમ' (Ordinance) નો ઉલ્લેખ બંધારણના કયા અનુચ્છેદમાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (વટહુકમની મર્યાદાઓ)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જો રાજ્યપાલે કોઈ વટહુકમ બહાર પાડવો હોય, અને તે કાયદો એવા વિષય પર હોય કે જેના ખરડા માટે રાષ્ટ્રપતિની પૂર્વ મંજૂરી જરૂરી હતી, તો રાજ્યપાલે શું કરવું પડે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના જોડકાં જોડો (રાજ્યપાલની વિશેષ જવાબદારી ધરાવતા રાજ્યો અને અનુચ્છેદ): 1. આસામ - P. 371F 2. સિક્કિમ - Q. 371B 3. અરુણાચલ પ્રદેશ - R. 371H 4. મિઝોરમ - S. 371G
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણના કયા અનુચ્છેદ અંતર્ગત રાજ્યપાલ પાસે 'બંધારણીય વિવેકાધીન સત્તાઓ' (Constitutional Discretion) છે, જેના આધારે તેઓ મંત્રીમંડળની સલાહ વિના નિર્ણય લઈ શકે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યપાલની વિવેકાધીન સત્તાઓ બાબતે નીચેના વિધાનો ચકાસો: 1. કોઈ ચોક્કસ બાબત રાજ્યપાલની વિવેકાધીન સત્તા હેઠળ આવે છે કે નહીં, તે અંગે જો કોઈ પ્રશ્ન ઉદ્ભવે તો રાજ્યપાલનો પોતાનો નિર્ણય જ અંતિમ ગણાય છે. 2. રાજ્યપાલના આવા નિર્ણયની કાયદેસરતાને કોઈપણ અદાલતમાં પડકારી શકાતી નથી. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જ્યારે વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં કોઈ પણ પક્ષને સ્પષ્ટ બહુમતી ન મળે (Hung Assembly), ત્યારે મુખ્યમંત્રીની નિમણૂક કરવી એ રાજ્યપાલની કયા પ્રકારની સત્તા ગણાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (રિપોર્ટ અને રાજ્યપાલ)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જ્યારે બે અથવા વધુ રાજ્યો માટે એક જ વ્યક્તિની રાજ્યપાલ તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવે, ત્યારે તેમના પગાર અને ભથ્થાંની ચૂકવણી કઈ રીતે થાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યપાલને તેમના પદ પરથી હટાવવા બાબતે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. બંધારણમાં રાજ્યપાલને હટાવવા માટેના કોઈપણ કારણ (Grounds) નો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો નથી. 2. બી. પી. સિંઘલ વિરુદ્ધ યુનિયન ઓફ ઇન્ડિયા (2010) કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો કે રાષ્ટ્રપતિ કોઈપણ મનસ્વી કે ગેરવાજબી કારણોસર રાજ્યપાલને હટાવી શકે નહીં, અને આ નિર્ણય ન્યાયિક સમીક્ષાને આધીન છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યપાલને બંધારણના અનુચ્છેદ 361 અંતર્ગત કાનૂની કાર્યવાહીમાંથી જે મુક્તિ (Immunity) મળેલી છે, તે મુજબ:
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (રાષ્ટ્રપતિ અને રાજ્યપાલની સત્તાની સરખામણી)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
42મા અને 44મા બંધારણીય સુધારા દ્વારા રાષ્ટ્રપતિ માટે મંત્રીમંડળની સલાહ માનવી બંધનકર્તા (Binding) બનાવવામાં આવી છે. શું રાજ્યપાલ માટે પણ આવી કોઈ સ્પષ્ટ બંધારણીય જોગવાઈ કરવામાં આવી છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યમાં બંધારણીય તંત્રની નિષ્ફળતા અંગે (અનુચ્છેદ 356 - રાષ્ટ્રપતિ શાસન), રાષ્ટ્રપતિને રિપોર્ટ મોકલવાની સત્તા રાજ્યપાલની કયા પ્રકારની સત્તા છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
અનુચ્છેદ 371 ના પ્રાવધાનો હેઠળ, 'વિદર્ભ' અને 'મરાઠવાડા' (મહારાષ્ટ્ર) તથા 'સૌરાષ્ટ્ર' અને 'કચ્છ' (ગુજરાત) માટે અલગ વિકાસ બોર્ડ (Development Boards) ની સ્થાપના કરવાની વિશેષ જવાબદારી કોની છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
'હૈદરાબાદ-કર્ણાટક' પ્રદેશ માટે વિશેષ વિકાસ બોર્ડની સ્થાપના કરવાની રાજ્યપાલની જવાબદારી બંધારણના કયા અનુચ્છેદમાં ઉમેરવામાં આવી છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યમાં જિલ્લા ન્યાયાધીશો (District Judges) ની નિમણૂક, પોસ્ટિંગ અને બઢતી કોના દ્વારા કરવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યની વડી અદાલત (High Court) ના ન્યાયાધીશોને પદના શપથ કોણ લેવડાવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
શું કોઈ વ્યક્તિને એક જ રાજ્યમાં બીજી વખત રાજ્યપાલ તરીકે નિમણૂક આપી શકાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યપાલની નિમણૂક અંગે ભારતમાં કઈ બે પરંપરાઓ (Conventions - જે બંધારણમાં લખેલી નથી) વિકસિત થઈ છે? 1. રાજ્યપાલ એ સંબંધિત રાજ્યની બહારનો વ્યક્તિ (Outsider) હોવો જોઈએ. 2. રાષ્ટ્રપતિ રાજ્યપાલની નિમણૂક કરતા પહેલા સંબંધિત રાજ્યના મુખ્યમંત્રી સાથે પરામર્શ કરે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યપાલને હટાવવા માટેના આધારો (Grounds of removal) કયા છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (મુખ્યમંત્રી અને રાજ્યપાલના સંબંધો - અનુચ્છેદ 167 મુજબ મુખ્યમંત્રીની ફરજો)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેનામાંથી કયું પદ રાજ્યપાલના હોદ્દાની રૂએ (Ex-officio) કાર્યક્ષેત્રમાં આવતું નથી?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના જોડકાં જોડો (રાજ્યપાલની ખરડા પરની સત્તાઓ અને વીટો - અનુચ્છેદ 200): 1. આત્યંતિક વીટો (Absolute Veto) - P. ખરડાને મંજૂરી આપવાને બદલે રાષ્ટ્રપતિની વિચારણા માટે સુરક્ષિત રાખવો. 2. નિલંબનકારી વીટો (Suspensive Veto) - Q. ખરડા પર પોતાની મંજૂરી રોકી લેવી (Withhold assent). 3. ખરડો અનામત રાખવો (Reservation of Bill) - R. ખરડાને પુનઃવિચારણા માટે વિધાનમંડળને પરત મોકલવો.
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યપાલે કયા પ્રકારના ખરડાને રાષ્ટ્રપતિની વિચારણા માટે અનામત રાખવો બંધારણીય રીતે ફરજિયાત (Mandatory) છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો તપાસો (રાષ્ટ્રપતિ માટે અનામત રખાયેલ ખરડો - અનુચ્છેદ 201): 1. જ્યારે રાજ્યપાલ કોઈ ખરડો રાષ્ટ્રપતિ માટે અનામત રાખે છે, ત્યારે રાજ્યપાલની તે ખરડા પરની ભૂમિકા પૂર્ણ થઈ જાય છે. 2. રાષ્ટ્રપતિ તે ખરડાને પુનઃવિચારણા માટે રાજ્ય વિધાનમંડળને પરત મોકલી શકે છે (નાણાં ખરડો ન હોય તો). 3. જો રાજ્ય વિધાનમંડળ તે ખરડો ફરીથી પસાર કરીને રાષ્ટ્રપતિને મોકલે, તો રાષ્ટ્રપતિ મંજૂરી આપવા માટે બંધાયેલા (Bound) છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જો રાજ્ય વિધાનમંડળે રાજ્યપાલ દ્વારા પુનઃવિચારણા માટે પરત મોકલાયેલો ખરડો (Suspensive Veto) ફરીથી પસાર કરીને રાજ્યપાલને મોકલ્યો હોય, તો રાજ્યપાલે શું કરવું પડે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (વટહુકમની મર્યાદાઓ)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યના વાર્ષિક નાણાકીય નિવેદન (બજેટ - અનુચ્છેદ 202) ને રાજ્ય વિધાનમંડળ સમક્ષ કોણ રજૂ કરાવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો ચકાસો (રાજ્યપાલની નાણાકીય સત્તાઓ): 1. રાજ્ય વિધાનસભામાં અનુદાનની કોઈપણ માંગ (Demand for a grant) માત્ર રાજ્યપાલની ભલામણથી જ કરી શકાય છે. 2. રાજ્યપાલ રાજ્ય નાણાપંચની રચના કરે છે જે પંચાયતો અને નગરપાલિકાઓની નાણાકીય સ્થિતિની સમીક્ષા કરે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યપાલની ક્ષમાદાનની સત્તાના અવકાશ (Scope) માં કયો વિકલ્પ બંધબેસતો નથી?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (વટહુકમ કાઢવાની સત્તાની સરખામણી)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્ય વિધાનમંડળના સભ્યોની ગેરલાયકાત (પક્ષપલટા સિવાયની) અંગે અંતિમ નિર્ણય કોણ લે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો તપાસો (બંધારણીય વિવેકાધીન સત્તા - અનુચ્છેદ 163(2)): 1. જો કોઈ પ્રશ્ન ઊભો થાય કે કોઈ બાબત રાજ્યપાલના વિવેકાધીન (Discretion) ક્ષેત્રમાં આવે છે કે નહીં, તો રાજ્યપાલનો નિર્ણય અંતિમ ગણાય છે. 2. રાજ્યપાલે પોતાના વિવેકાધીન અધિકાર હેઠળ કરેલા કોઈપણ કાર્યની કાયદેસરતા અંગે કોઈ અદાલતમાં પડકાર કરી શકાય નહીં. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
કેન્દ્ર-રાજ્ય સંબંધો પર બનેલા કયા કમિશને ભલામણ કરી હતી કે "રાજ્યપાલની નિમણૂક મુખ્યમંત્રીની સલાહ બાદ જ થવી જોઈએ અને તેઓ કોઈ આદરણીય અને બિનરાજકીય વ્યક્તિ હોવા જોઈએ"?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
2010 માં 'પૂંછી આયોગ' (Punchhi Commission) એ રાજ્યપાલના પદ અંગે કઈ મહત્વની ભલામણ કરી હતી?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા મુજબ, શું રાજ્યપાલનું પદ કેન્દ્ર સરકારના તાબા હેઠળનું (Subordinate) અથવા રોજગારી (Employment) હેઠળનું પદ ગણાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
એસ. આર. બોમ્મઈ કેસ (1994) રાજ્યપાલની કઈ સત્તાના દુરુપયોગને લગતો સૌથી પ્રખ્યાત ચુકાદો છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જો રાજ્યમાં 'સ્ટેટ એડમિનિસ્ટ્રેટિવ ટ્રિબ્યુનલ' (SAT) ના અધ્યક્ષ અને સભ્યોની નિમણૂક કરવાની હોય, તો રાષ્ટ્રપતિ કોની સલાહ લે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો ચકાસો (રાજ્ય જાહેર સેવા આયોગ - SPSC): 1. SPSC ના અધ્યક્ષ અને સભ્યોની નિમણૂક રાજ્યપાલ દ્વારા કરવામાં આવે છે. 2. જોકે, તેમને પદ પરથી હટાવવાની સત્તા માત્ર રાષ્ટ્રપતિ પાસે જ છે, રાજ્યપાલ પાસે નહીં. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારતીય બંધારણના અનુચ્છેદ 165 મુજબ, રાજ્યના એડવોકેટ જનરલ (Advocate General) ની નિમણૂક કોણ કરે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (એડવોકેટ જનરલના હોદ્દાની શરતો)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણના અનુચ્છેદ 333 હેઠળ રાજ્યપાલ વિધાનસભામાં 'એંગ્લો-ઇન્ડિયન' સમુદાયના 1 સભ્યને નામાંકિત કરતા હતા. આ જોગવાઈ કયા સુધારા દ્વારા રદ કરવામાં આવી છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના જોડકાં જોડો (રાજ્યપાલ સંબંધિત બંધારણીય અનુચ્છેદો): 1. અનુચ્છેદ 153 - P. રાજ્યપાલ દ્વારા શપથ 2. અનુચ્છેદ 155 - Q. રાજ્યપાલની નિમણૂક 3. અનુચ્છેદ 161 - R. રાજ્યપાલની ક્ષમાદાનની સત્તા 4. અનુચ્છેદ 159 - S. રાજ્યોના રાજ્યપાલ
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્ય સરકારની તમામ કારોબારી કાર્યવાહીઓ કોના નામે કરવામાં આવેલી ગણાય છે (અનુચ્છેદ 166)?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. રાજ્ય સરકારનું કામકાજ વધુ સરળતાથી ચલાવવા માટે અને મંત્રીઓ વચ્ચે ખાતાઓની ફાળવણી માટેના નિયમો બનાવવાની સત્તા રાજ્યપાલ પાસે છે. 2. મુખ્યમંત્રી, મંત્રીઓ, અને એડવોકેટ જનરલની નિમણૂક રાજ્યપાલ દ્વારા જ થાય છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્ય વિધાનમંડળનું સત્ર બોલાવવા બાબતે શું બંધારણીય નિયમ છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (ધારાકીય સત્તાઓ)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જ્યારે વિધાનસભાના અધ્યક્ષ (Speaker) અને ઉપાધ્યક્ષ (Deputy Speaker) બંનેના પદ ખાલી (Vacant) હોય, ત્યારે વિધાનસભાની બેઠકનું અધ્યક્ષસ્થાન સંભાળવા માટે કોની નિમણૂક કરવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો ચકાસો (રાજ્યપાલના સંદેશા): 1. રાજ્યપાલ વિધાનમંડળમાં પેન્ડિંગ રહેલા કોઈ ખરડા બાબતે કે અન્ય કોઈ બાબતે વિધાનમંડળને સંદેશો (Messages) મોકલી શકે છે. 2. જે ગૃહને આવો સંદેશો મોકલવામાં આવ્યો હોય, તેણે તે સંદેશા પર શક્ય તેટલી વહેલી તકે વિચારણા કરવી પડે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેનામાંથી કોનો વાર્ષિક અહેવાલ રાજ્યપાલ દ્વારા વિધાનમંડળ સમક્ષ રજૂ કરાવવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (ન્યાયિક સત્તાઓ અને પરામર્શ)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યની યુનિવર્સિટીઓના 'વાઇસ ચાન્સેલર' (Vice-Chancellors) ની નિમણૂક કોણ કરે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો (રાજ્યપાલની નાણાકીય સત્તાઓ): 1. કોઈ પણ 'ધન વિધેયક' (Money Bill) વિધાનસભામાં રાજ્યપાલની પૂર્વ મંજૂરી વિના રજૂ કરી શકાતો નથી. 2. કોઈ અણધારી જરૂરિયાત માટે રાજ્યની આકસ્મિક નિધિમાંથી એડવાન્સ રકમ આપવાની સત્તા રાજ્યપાલ પાસે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જ્યારે કોઈ વિષય રાજ્યપાલની 'વિવેકાધીન સત્તા' (Discretionary Power) હેઠળ આવતો હોય, ત્યારે:
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
વટહુકમ (Ordinance) પાછો ખેંચવાની સત્તા રાજ્યપાલ પાસે ક્યારે હોય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જો રાજ્ય વિધાનસભા દ્વારા પસાર કરાયેલો કોઈ ખરડો રાજ્યપાલ રાષ્ટ્રપતિની વિચારણા માટે અનામત (Reserve) રાખે છે, તો ત્યારબાદ તે ખરડાને મંજૂરી આપવાની સત્તા કોની પાસે રહે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જો રાજ્યપાલનું પદ અચાનક (મૃત્યુ કે રાજીનામાથી) ખાલી પડે, તો નવા રાજ્યપાલની નિમણૂક ન થાય ત્યાં સુધી રાજ્યપાલના કાર્યો સામાન્ય રીતે કોને સોંપવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જો રાજ્ય વિધાનમંડળે કોઈ ખરડો (નાણાં ખરડા સિવાય) પસાર કરીને રાજ્યપાલને મોકલ્યો હોય, અને રાજ્યપાલે તેને પુનઃવિચારણા માટે પરત મોકલ્યો હોય. જો વિધાનમંડળ તેને સુધારા સાથે કે સુધારા વિના ફરીથી પસાર કરીને રાજ્યપાલને મોકલે, તો:
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો તપાસો (રાજ્યપાલની કાનૂની મુક્તિ - અનુચ્છેદ 361): 1. રાજ્યપાલને તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન વ્યક્તિગત કાર્યો (Personal acts) માટે સિવિલ (દીવાની) કાર્યવાહીથી સંપૂર્ણ મુક્તિ મળેલી નથી, 2 મહિનાની પૂર્વ નોટિસ આપીને કેસ ચલાવી શકાય છે. 2. પરંતુ ફોજદારી (Criminal) કેસોમાં તેમને સંપૂર્ણ મુક્તિ છે, તેમની ધરપકડ પણ થઈ શકે નહીં. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
2 મહિનાની લેખિત નોટિસ આપ્યા બાદ રાજ્યપાલ વિરુદ્ધ કયા પ્રકારની અદાલતી કાર્યવાહી શરૂ કરી શકાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (અનુચ્છેદ 371 હેઠળ રાજ્યપાલની વિશેષ જવાબદારી)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણના અનુચ્છેદ 371H હેઠળ કયા રાજ્યના રાજ્યપાલને 'કાયદો અને વ્યવસ્થા' (Law and order) જાળવવા માટે વિશેષ જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે, જેમાં તેઓ મુખ્યમંત્રીની સલાહ લીધા પછી પણ પોતાના વિવેક મુજબ અંતિમ નિર્ણય લઈ શકે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના જોડકાં જોડો (રાજ્ય અને તેનો વિશેષ અનુચ્છેદ): 1. મણિપુર - P. 371F 2. આંધ્ર પ્રદેશ/તેલંગાણા - Q. 371C 3. સિક્કિમ - R. 371G 4. મિઝોરમ - S. 371D
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બી. પી. સિંઘલ વિરુદ્ધ યુનિયન ઓફ ઇન્ડિયા (2010) કેસ કયા વિષય સાથે સંકળાયેલ ઐતિહાસિક ચુકાદો છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બી. પી. સિંઘલ કેસ (2010) ના ચુકાદા બાબતે નીચેના વિધાનો ચકાસો: 1. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે રાજ્યપાલ રાષ્ટ્રપતિની મરજીથી પદ ધરાવે છે, તેથી કેન્દ્ર સરકારને રાજ્યપાલને હટાવવા માટે કોઈ કારણ દર્શાવવાની કાનૂની જરૂર નથી. 2. પરંતુ જો રાજ્યપાલને હટાવવાનો નિર્ણય રાજકીય પક્ષપાતભર્યો કે મનસ્વી (Arbitrary) હોવાનું પ્રાથમિક દૃષ્ટિએ સાબિત થાય, તો કોર્ટ કેન્દ્ર સરકાર પાસે કારણ માંગી શકે છે (ન્યાયિક સમીક્ષા થઈ શકે છે). ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સ્વતંત્ર ભારતમાં કોઈપણ રાજ્યના 'પ્રથમ મહિલા રાજ્યપાલ' (First female Governor) બનવાનું બહુમાન કોને પ્રાપ્ત થયું હતું?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (કેન્દ્ર-રાજ્ય સંબંધોની સમિતિઓ અને રાજ્યપાલ અંગે ભલામણ)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણ મુજબ કયા રાજ્યોમાં એક 'આદિજાતિ કલ્યાણ મંત્રી' (Minister in charge of tribal welfare) હોવો ફરજિયાત છે, જેની નિમણૂક રાજ્યપાલ કરે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
94મા બંધારણીય સુધારા (2006) ના સંદર્ભમાં નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. આ સુધારા દ્વારા 'બિહાર' રાજ્યને આદિજાતિ કલ્યાણ મંત્રી રાખવાની ફરજિયાત બંધારણીય જોગવાઈમાંથી મુક્ત કરવામાં આવ્યું. 2. આ સુધારા દ્વારા છત્તીસગઢ અને ઝારખંડ (જે નવા રાજ્યો બન્યા હતા) નો આ જોગવાઈમાં ઉમેરો કરવામાં આવ્યો. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણની 6ઠ્ઠી અનુસૂચિ (6th Schedule) હેઠળ કયા ચાર રાજ્યોના આદિજાતિ વિસ્તારોના વહીવટ માટે રાજ્યપાલને વિશેષ સત્તાઓ આપવામાં આવી છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (5મી અને 6ઠ્ઠી અનુસૂચિમાં રાજ્યપાલની ભૂમિકા)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
6ઠ્ઠી અનુસૂચિના રાજ્યોમાં ખાણકામ અને ખનીજો (Mines and minerals) માંથી મળતી રોયલ્ટીના હિસ્સા અંગે જિલ્લા પરિષદો (District Councils) અને રાજ્ય સરકાર વચ્ચે વિવાદ થાય, તો તેનો અંતિમ નિર્ણય કોણ કરે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો (જિલ્લા પરિષદો અને રાજ્યપાલ): 1. 6ઠ્ઠી અનુસૂચિ હેઠળ રાજ્યપાલ સ્વાયત્ત જિલ્લા પરિષદો દ્વારા પસાર કરાયેલા કાયદાઓને મંજૂરી આપે છે. 2. રાજ્યપાલ જરૂર પડે તો કમિશન નીમીને જિલ્લા પરિષદોના વહીવટની તપાસ કરાવી શકે છે અને પરિષદને વિસર્જિત પણ કરી શકે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જો રાજ્ય સરકાર વિધાનસભામાં પોતાનો બહુમતી (Majority) ગુમાવે અને મુખ્યમંત્રી રાજીનામું આપવાનો ઇનકાર કરે, તો રાજ્યપાલની કઈ સત્તા અસ્તિત્વમાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્ય વિધાનમંડળ દ્વારા પસાર કરાયેલ 'નાણાં ખરડા' (Money Bill) પર રાજ્યપાલ નીચેનામાંથી કયો વિકલ્પ પસંદ કરી શકતા નથી?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જ્યારે વિધાનસભાનું સત્ર ચાલુ ન હોય ત્યારે રાજ્યપાલ વટહુકમ (Ordinance) બહાર પાડે છે. જો આ વટહુકમ જેવો જ ખરડો વિધાનસભામાં રજૂ કરી શકાય તેમ ન હોય (કારણ કે તેને રાષ્ટ્રપતિની પૂર્વ મંજૂરીની જરૂર પડે તેમ હોય), તો રાજ્યપાલે શું કરવું પડે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
"રાજ્યપાલ રાષ્ટ્રપતિની મરજી (Pleasure of the President) હોય ત્યાં સુધી હોદ્દો ધારણ કરશે." આ 'Pleasure' નો વાસ્તવિક રાજકીય અને વહીવટી અર્થ શું થાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
Test submitted — use Previous/Next above to review correct answers and explanations.
task_alt
Test Completed!
Correct
0
Incorrect
0
Unattempted
0
Accuracy
0%
Total Score
0 / 0
Time Taken
0s