arrow_back Back to Quizzes
Daily MCQ
રાષ્ટ્રપતિ
Question 1 of 100
timer
00:00
Total Marks: 100
ભારતીય બંધારણના કયા અનુચ્છેદ મુજબ 'ભારતનો એક રાષ્ટ્રપતિ રહેશે' તેવી જોગવાઈ કરવામાં આવી છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટેના 'મતદારમંડળ' (Electoral College) માં કોનો સમાવેશ થાય છે તે અંગે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. સંસદના બંને ગૃહોના ચૂંટાયેલા સભ્યો. 2. રાજ્યોની વિધાનસભાઓના ચૂંટાયેલા સભ્યો. 3. દિલ્હી અને પુડુચેરી કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની વિધાનસભાઓના નામાંકિત સભ્યો. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિ વિરુદ્ધ 'મહાભિયોગ' (Impeachment) ની પ્રક્રિયા સંસદના કયા ગૃહમાં શરૂ કરી શકાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે તે ઓળખો (અનુચ્છેદ અને તેની જોગવાઈ):
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારતના રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ચૂંટાવા માટે બંધારણ મુજબ લઘુત્તમ વયમર્યાદા કેટલી હોવી જોઈએ?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના જોડકાં જોડો (રાષ્ટ્રપતિની ક્ષમાદાનની સત્તાઓ અને તેનો અર્થ): 1. ક્ષમા (Pardon) - P. સજાના અમલને કામચલાઉ ધોરણે મુલતવી રાખવો. 2. રૂપાંતરણ (Commutation) - Q. સજાના સ્વરૂપને બદલ્યા વિના તેનો સમયગાળો ઘટાડવો. 3. પરિહાર (Remission) - R. સજાના કડક સ્વરૂપને હળવા સ્વરૂપમાં બદલવું. 4. પ્રલંબન (Reprieve) - S. સજા અને દોષમુક્તિ બંને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવા.
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિને તેમના હોદ્દા અને ગોપનીયતાના શપથ કોણ લેવડાવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિના 'વીટો પાવર' (Veto Power) અંગે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો: 1. ભારતનાં રાષ્ટ્રપતિ પાસે 'આત્યંતિક વીટો' (Absolute Veto), 'નિલંબનકારી વીટો' (Suspensive Veto) અને 'પોકેટ વીટો' (Pocket Veto) એમ ત્રણ પ્રકારના વીટો પાવર છે. 2. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ પાસે રહેલો 'ક્વોલિફાઇડ વીટો' (Qualified Veto) ભારતના રાષ્ટ્રપતિને પ્રાપ્ત નથી. 3. બંધારણીય સુધારા ખરડા પર રાષ્ટ્રપતિ વીટો પાવરનો ઉપયોગ કરી શકે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિ પોતાનું રાજીનામું લેખિતમાં કોને સોંપે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે તે ઓળખો (રાષ્ટ્રપતિની સત્તાઓ):
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
'એકલ સંક્રમણીય મત દ્વારા પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્વ' (Proportional representation by means of single transferable vote) પદ્ધતિમાં મતદાન કઈ રીતે થાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીના 'વિવાદો' અંગે નીચેના વિધાનો ચકાસો: 1. રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી સંબંધિત તમામ શંકાઓ અને વિવાદોની તપાસ અને નિર્ણય માત્ર સર્વોચ્ચ અદાલત (Supreme Court) દ્વારા જ કરવામાં આવે છે. 2. જો સર્વોચ્ચ અદાલત દ્વારા રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી રદબાતલ જાહેર થાય, તો તે જાહેરાત પહેલાં રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા કરવામાં આવેલા કાર્યો ગેરકાયદેસર ગણાતા નથી. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા વટહુકમ (Ordinance) બહાર પાડવાની સત્તાનો મહત્તમ સમયગાળો (સંસદની મંજૂરી વિના) કેટલો હોઈ શકે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (વીટો પાવર અને તેનો ઉપયોગ કરનાર રાષ્ટ્રપતિ)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
કોઈપણ ખરડો કે જે ભારતના સંચિત નિધિ (Consolidated Fund of India) માંથી ખર્ચ સાથે સંબંધિત હોય (નાણાકીય ખરડો), તેને સંસદમાં રજૂ કરવા માટે કોની પૂર્વ મંજૂરી આવશ્યક છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણના અનુચ્છેદ 143 હેઠળ સર્વોચ્ચ અદાલતની સલાહ લેવાની રાષ્ટ્રપતિની સત્તા અંગે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. જાહેર મહત્વના કોઈ કાયદાકીય કે તથ્યના પ્રશ્ન પર રાષ્ટ્રપતિ સલાહ માંગી શકે છે, અને સુપ્રીમ કોર્ટ સલાહ આપવા કે ન આપવા માટે સ્વતંત્ર છે. 2. કોઈપણ પૂર્વ-બંધારણીય સંધિ કે કરારના વિવાદ પર સલાહ માંગવામાં આવે તો સુપ્રીમ કોર્ટે સલાહ આપવી ફરજિયાત છે. 3. સુપ્રીમ કોર્ટે આપેલી સલાહ રાષ્ટ્રપતિ માટે બંધનકર્તા છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારતના સંરક્ષણ દળોના સર્વોચ્ચ સેનાપતિ (Supreme Commander) તરીકે કોણ કાર્ય કરે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેનામાંથી કોની નિમણૂક રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા કરવામાં આવતી નથી?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (ભારતના રાષ્ટ્રપતિઓ અને તેમની વિશેષતા)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં ઉભા રહેવા માટે ઉમેદવારને કેટલા 'પ્રસ્તાવકો' (Proposers) અને 'ટેકેદારો' (Seconders) ની જરૂર પડે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચે મહેસૂલની વહેંચણીની ભલામણ કરવા માટે દર પાંચ વર્ષે નાણાપંચ (Finance Commission) ની રચના કોણ કરે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિની 'વટહુકમ બહાર પાડવાની સત્તા' (Ordinance making power) અંગે નીચેના વિધાનો ચકાસો: 1. રાષ્ટ્રપતિ માત્ર ત્યારે જ વટહુકમ બહાર પાડી શકે છે જ્યારે સંસદના બંને ગૃહો અથવા કોઈપણ એક ગૃહ સત્રમાં ન હોય. 2. વટહુકમની કાયદાકીય શક્તિ સંસદના કાયદા સમાન જ હોય છે. 3. આ રાષ્ટ્રપતિની વિવેકાધીન સત્તા (Discretionary power) છે, તે માટે મંત્રીમંડળની સલાહ જરૂરી નથી. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારતીય બંધારણમાં 'મહાભિયોગ' (Impeachment) શબ્દનો ઉપયોગ માત્ર કોને પદ પરથી હટાવવા માટે કરવામાં આવ્યો છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (વીટો પાવરના અપવાદો)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
કયા બંધારણીય સુધારા દ્વારા સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ મંત્રીમંડળ (Council of Ministers) ની સલાહ અનુસાર કાર્ય કરવા માટે બંધાયેલા (Bound) છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના જોડકાં જોડો (રાષ્ટ્રપતિની સત્તાઓનું વર્ગીકરણ): 1. આંતર-રાજ્ય પરિષદ (Inter-State Council) ની રચના - P. ન્યાયિક સત્તા (Judicial Power) 2. સંસદના બંને ગૃહોને સંદેશો મોકલવો - Q. નાણાકીય સત્તા (Financial Power) 3. આકસ્મિક નિધિમાંથી એડવાન્સ આપવું - R. કારોબારી સત્તા (Executive Power) 4. સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશની નિમણૂક - S. ધારાકીય સત્તા (Legislative Power)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિની 'વિવિધ રિપોર્ટ સંસદ સમક્ષ રજૂ કરવાની ફરજ' માં કોનો રિપોર્ટ આવતો નથી?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
મહાભિયોગની પ્રક્રિયામાં કોણ ભાગ લઈ શકે છે તે અંગે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. સંસદના બંને ગૃહોના નામાંકિત (Nominated) સભ્યો મહાભિયોગમાં ભાગ લઈ શકે છે, ભલે તેઓ ચૂંટણીમાં ભાગ લેતા ન હોય. 2. રાજ્યોની વિધાનસભાઓના ચૂંટાયેલા સભ્યો ચૂંટણીમાં ભાગ લે છે, પરંતુ મહાભિયોગમાં તેઓ ભાગ લઈ શકતા નથી. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારતીય બંધારણમાં રાષ્ટ્રપતિની પદવી ખાલી પડે (મૃત્યુ, રાજીનામું કે મહાભિયોગથી), તો નવા રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી કેટલા સમયગાળામાં થવી જોઈએ?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી સંબંધિત શબ્દો)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જ્યારે રાજ્યપાલ કોઈ રાજ્યના ખરડાને રાષ્ટ્રપતિની વિચારણા માટે અનામત રાખે છે (અનુચ્છેદ 201), ત્યારે રાષ્ટ્રપતિ:
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારતના કયા રાષ્ટ્રપતિના સમયમાં 'પોકેટ વીટો' (Pocket Veto) નો પ્રથમ વખત ઉપયોગ થયો હતો?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિની 'ક્ષમાદાનની સત્તા' (અનુચ્છેદ 72) અને રાજ્યપાલની ક્ષમાદાનની સત્તા (અનુચ્છેદ 161) વચ્ચેના તફાવતો અંગે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. રાષ્ટ્રપતિ કોર્ટ માર્શલ (લશ્કરી અદાલત) દ્વારા આપવામાં આવેલી સજાને માફ કરી શકે છે, જ્યારે રાજ્યપાલ કરી શકતા નથી. 2. રાષ્ટ્રપતિ મૃત્યુદંડ (Death sentence) ને સંપૂર્ણ માફ કરી શકે છે, જ્યારે રાજ્યપાલ મૃત્યુદંડને સંપૂર્ણ માફ કરી શકતા નથી. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાજ્યસભામાં સાહિત્ય, વિજ્ઞાન, કલા અને સમાજસેવા ક્ષેત્રમાંથી રાષ્ટ્રપતિ કેટલા સભ્યોની નિમણૂક (Nomination) કરી શકે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (રાષ્ટ્રપતિની સ્થિતિ અને પ્રવૃત્તિ)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જો રાષ્ટ્રપતિ અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ બંનેના પદ એકસાથે ખાલી પડે, તો ભારતના કાર્યવાહક રાષ્ટ્રપતિ (Acting President) તરીકે કોણ કાર્યભાર સંભાળે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના જોડકાં જોડો (રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટેના મતના મૂલ્યનું સૂત્ર): 1. ધારાસભ્ય (MLA) ના મતના મૂલ્યનું સૂત્ર - P. રાજ્યની કુલ વસ્તી ÷ (વિધાનસભાના ચૂંટાયેલા સભ્યો × 1000) 2. સાંસદ (MP) ના મતના મૂલ્યનું સૂત્ર - Q. તમામ રાજ્યોના ધારાસભ્યોના મતોનું કુલ મૂલ્ય ÷ સંસદના બંને ગૃહોના ચૂંટાયેલા સભ્યો 3. વિજયી ક્વોટા (Electoral Quota) - R. [કુલ માન્ય મતો ÷ (1 + 1)] + 1
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિ માટેના મહાભિયોગના પ્રસ્તાવને સંસદના દરેક ગૃહમાં કઈ બહુમતીથી પસાર કરવો ફરજિયાત છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
કયા બંધારણીય અનુચ્છેદ મુજબ વડાપ્રધાને સંઘના વહીવટ અને કાયદાકીય દરખાસ્તો અંગેની તમામ માહિતી રાષ્ટ્રપતિને પૂરી પાડવી ફરજિયાત છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (કટોકટી અને રાષ્ટ્રપતિ)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિની 'વિવેકાધીન સત્તાઓ' (Discretionary Powers - મંત્રીમંડળની સલાહ વિના લેવાતા નિર્ણયો) અંગે નીચેના વિધાનો ચકાસો: 1. જ્યારે લોકસભાની ચૂંટણીમાં કોઈ પણ પક્ષને સ્પષ્ટ બહુમતી ન મળે ત્યારે વડાપ્રધાનની નિમણૂક કરવી. 2. જો મંત્રીમંડળ લોકસભામાં વિશ્વાસનો મત ગુમાવી દે, તો મંત્રીમંડળને બરતરફ કરવું. 3. બંધારણીય સુધારા ખરડાને મંજૂરી રોકીને તેને રદ કરવો. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જો કોઈ નવા રાજ્યની રચના કરવી હોય કે વર્તમાન રાજ્યની સીમા બદલવી હોય (અનુચ્છેદ 3), તો તે ખરડો સંસદમાં રજૂ કરતા પહેલા શું આવશ્યક છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિ દર વર્ષે સંસદના પ્રથમ સત્રની શરૂઆતમાં અને સામાન્ય ચૂંટણી પછીના પ્રથમ સત્રમાં સંસદના બંને ગૃહોને સંબોધિત કરે છે. આ સત્તાને શું કહેવાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (હોદ્દાની શરતો)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં મતોના મૂલ્યની ગણતરી કરવા માટે કયા વર્ષની વસ્તી ગણતરી (Census) ના આંકડાઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે (84મા સુધારા મુજબ)?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના જોડકાં જોડો (રાષ્ટ્રપતિઓ અને તેમની સાથે જોડાયેલ ઐતિહાસિક ઘટનાઓ): 1. વી. વી. ગીરી - P. અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે ચૂંટણી જીત્યા (કોંગ્રેસના સત્તાવાર ઉમેદવારને હરાવીને). 2. ફખરુદ્દીન અલી અહેમદ - Q. આંતરિક કટોકટી (1975) પર હસ્તાક્ષર કર્યા. 3. ડૉ. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ - R. વૈજ્ઞાનિક અને બિન-રાજકીય પૃષ્ઠભૂમિ. 4. રામનાથ કોવિંદ - S. ભારતના પ્રથમ દલિત રાષ્ટ્રપતિ. (નોંધ: કે.આર.નારાયણન પ્રથમ હતા, કોવિંદ બીજા. ચાલો 'ઉત્તર પ્રદેશથી આવનાર પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ' તરીકે R.Kovind ને ગણીએ, વિકલ્પો સેટ કરવા.) સચોટ વિકલ્પ માટે S ને "બીજા દલિત રાષ્ટ્રપતિ" ગણો.
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા ક્ષમાદાનની અરજી નામંજૂર થયા પછી શું ગુનેગાર તે જ આધાર પર ફરીથી બીજી અરજી કરી શકે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારતીય બંધારણમાં 'મહાભિયોગ' માટે કયું એકમાત્ર કારણ (Ground) દર્શાવવામાં આવ્યું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
'રાજ્યપાલો, લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર્સ, અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના પ્રશાસકો' કોની મરજી (Pleasure) હોય ત્યાં સુધી જ પોતાના પદ પર રહી શકે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (રાષ્ટ્રપતિની કાનૂની મુક્તિ - અનુચ્છેદ 361)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જો રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં કોઈ ઉમેદવારને જીત માટે જરૂરી 'ઇલેક્ટોરલ ક્વોટા' (Electoral Quota) પ્રથમ રાઉન્ડમાં ન મળે, તો મત ગણતરીની કઈ પદ્ધતિનો ઉપયોગ થાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો: 1. રાષ્ટ્રપતિ કોઈપણ વિસ્તારને 'અનુસૂચિત વિસ્તાર' (Scheduled Area) તરીકે જાહેર કરી શકે છે. 2. અનુસૂચિત અને આદિજાતિ વિસ્તારોના વહીવટ સંબંધિત રાષ્ટ્રપતિને વિશેષ સત્તાઓ પ્રાપ્ત છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિ પાસે 'નિલંબનકારી વીટો' (Suspensive Veto) હોય છે. ભારતના રાષ્ટ્રપતિના આ વીટોને સંસદ કઈ રીતે ઓવરરાઇડ (Override) કરી શકે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (બંધારણીય પદાધિકારીઓ અને તેમને હટાવવાની પદ્ધતિ)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
અનુચ્છેદ 72 હેઠળ રાષ્ટ્રપતિની ક્ષમાદાનની સત્તા બાબતે સુપ્રીમ કોર્ટે 'ઇપુરુ સુધાકર કેસ (2006)' માં કયો મહત્વનો સિદ્ધાંત આપ્યો હતો?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સંસદના બંને ગૃહો દ્વારા પસાર કરાયેલા ખરડાને રાષ્ટ્રપતિ કલમ 111 હેઠળ કઈ કઈ કાર્યવાહી કરી શકે છે? 1. ખરડાને મંજૂરી આપી શકે. 2. ખરડા પર મંજૂરી રોકી શકે. 3. ધન વિધેયક (Money Bill) સિવાયના ખરડાને પુનઃવિચારણા માટે પરત મોકલી શકે. નીચેનામાંથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારતનો 'આકસ્મિક નિધિ' (Contingency Fund of India) કોના નિકાલ (Disposal) હેઠળ રાખવામાં આવેલ છે, જેમાંથી અણધારી ઘટનાઓ માટે સંસદની પૂર્વ મંજૂરી વિના નાણાં ઉપાડી શકાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના જોડકાં જોડો (બંધારણના અનુચ્છેદો અને તેની વિગતો): 1. અનુચ્છેદ 74 - P. રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા વડાપ્રધાન અને મંત્રીઓની નિમણૂક. 2. અનુચ્છેદ 75 - Q. રાષ્ટ્રપતિને મદદ કરવા અને સલાહ આપવા માટે મંત્રીમંડળ. 3. અનુચ્છેદ 77 - R. વડાપ્રધાનની રાષ્ટ્રપતિને માહિતી આપવાની ફરજો. 4. અનુચ્છેદ 78 - S. ભારત સરકારની કારોબારી કાર્યવાહીઓનું સંચાલન.
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જો રાષ્ટ્રપતિની પદવી પર વ્યક્તિ સતત બીજી વખત ચૂંટણી લડવા માંગે, તો શું બંધારણ તેને મંજૂરી આપે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં મતોનું મૂલ્ય)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિ સંસદના બંને ગૃહોની 'સંયુક્ત બેઠક' (Joint Sitting) બોલાવી શકે છે. આ બેઠકનું અધ્યક્ષસ્થાન કોણ સંભાળે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિની સત્તાઓ પર મંત્રીમંડળની સલાહની અસર અંગે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. મૂળ બંધારણમાં રાષ્ટ્રપતિ માટે મંત્રીમંડળની સલાહ માનવી બંધનકર્તા છે તેવો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ ન હતો. 2. 44મા સુધારા (1978) દ્વારા રાષ્ટ્રપતિને એ અધિકાર મળ્યો કે તેઓ મંત્રીમંડળની સલાહને એકવાર પુનઃવિચારણા માટે મોકલી શકે છે. 3. જો મંત્રીમંડળ તે સલાહ ફરીથી (સુધારા સાથે કે સુધારા વિના) રાષ્ટ્રપતિને મોકલે, તો રાષ્ટ્રપતિ તે મુજબ કાર્ય કરવા બંધાયેલા છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સંસદના સત્રો (Sessions) બોલાવવાની, સત્ર સમાપ્તિ (Prorogation) કરવાની અને લોકસભાનું વિસર્જન (Dissolution) કરવાની સત્તા કોની પાસે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (વટહુકમ બહાર પાડવાની શરતો)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રીય અનુસૂચિત જાતિ આયોગ (NCSC), રાષ્ટ્રીય અનુસૂચિત જનજાતિ આયોગ (NCST) અને રાષ્ટ્રીય પછાત વર્ગ આયોગ (NCBC) ના અધ્યક્ષ અને સભ્યોની નિમણૂક કોણ કરે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના જોડકાં જોડો (રાષ્ટ્રપતિની કટોકટી સત્તાઓ): 1. અનુચ્છેદ 352 - P. રાજ્યોમાં બંધારણીય તંત્રની નિષ્ફળતા (રાષ્ટ્રપતિ શાસન) 2. અનુચ્છેદ 356 - Q. નાણાકીય કટોકટી 3. અનુચ્છેદ 360 - R. રાષ્ટ્રીય કટોકટી (યુદ્ધ, બાહ્ય આક્રમણ કે સશસ્ત્ર બળવો)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
'પોકેટ વીટો' (Pocket Veto) એટલે શું?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો: 1. ભારતનો રાષ્ટ્રપતિ 'રાજ્યનો વડો' (Head of the State) છે. 2. ભારતનો વડાપ્રધાન 'સરકારનો વડો' (Head of the Government) છે. 3. રાષ્ટ્રપતિની સત્તાઓ ઔપચારિક (Titular / Nominal) છે, જ્યારે વાસ્તવિક કારોબારી સત્તા વડાપ્રધાનના નેતૃત્વમાં મંત્રીમંડળ પાસે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો અને બાબતોમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કોણ કરે છે, અને રાજદૂતો તથા હાઈ કમિશનરોને કોણ મોકલે/સ્વીકારે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (રાષ્ટ્રપતિ સંબંધિત તથ્યો)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીનું સંચાલન અને દેખરેખ કોના દ્વારા કરવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિના 'મહાભિયોગ' (Impeachment) પ્રસ્તાવ માટે ગૃહમાં કેટલા સભ્યોની 'પૂર્વ-સહી' અને નોટિસનો સમયગાળો કેટલો હોય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો ચકાસો (કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોનું પ્રશાસન): 1. રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા આંદામાન-નિકોબાર, લક્ષદ્વીપ, દાદરા અને નગર હવેલી, દમણ અને દીવ માટે શાંતિ, પ્રગતિ અને સુશાસન માટે નિયમો બનાવી શકાય છે. 2. આ પ્રદેશો માટે રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા બનાવેલા નિયમો, સંસદ દ્વારા બનાવેલા કાયદા જેટલી જ શક્તિ ધરાવે છે અને તે સંસદના કાયદામાં ફેરફાર કે રદ પણ કરી શકે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સંસદમાં અમુક પ્રકારના ખરડા દાખલ કરતા પહેલા રાષ્ટ્રપતિની પૂર્વ ભલામણ (Prior recommendation) જરૂરી છે. નીચેનામાંથી કયો ખરડો આ શ્રેણીમાં આવતો નથી?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં ભાગ લેનાર)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જો કોઈ ઉમેદવાર રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં હાર મેળવે અને તેને કુલ માન્ય મતોના 1/6 (છઠ્ઠા ભાગના) મત પણ ન મળે, તો તેની રિઝર્વ બેંકમાં જમા કરાવેલી કેટલી જામીન રકમ (Security Deposit) જપ્ત થાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ કોઈ ગુનેગારની સજાનું સ્વરૂપ બદલીને હળવું કરે (દા.ત. મૃત્યુદંડને આજીવન કેદમાં ફેરવવું), તો તેને ક્ષમાદાનની કઈ સત્તા કહેવાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો તપાસો (બંધારણીય સ્થિતિ): 1. ભારતીય બંધારણમાં બ્રિટિશ રાજા (King/Queen) ના મોડેલને અનુસરીને સંસદીય વ્યવસ્થા સ્વીકારવામાં આવી છે, જેમાં રાષ્ટ્રપતિ પાસે માત્ર ઔપચારિક સત્તાઓ છે. 2. અમેરિકન પ્રમુખ (President) સમાન સત્તાઓ ભારતના રાષ્ટ્રપતિ પાસે નથી, કારણ કે અમેરિકામાં પ્રમુખશાહી (Presidential) પદ્ધતિ છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણના અનુચ્છેદ 123 હેઠળ બહાર પાડવામાં આવેલ વટહુકમ સંસદનું સત્ર ફરી શરૂ થાય ત્યારથી કેટલા સમયમાં બંને ગૃહો દ્વારા મંજૂર થવો જોઈએ, નહીંતર તે રદબાતલ થઈ જાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (પદ ખાલી પડવાના સંજોગોમાં અનુગામી)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા રાજ્યસભામાં નામાંકિત કરવામાં આવતા 12 સભ્યો કયા ક્ષેત્રોમાં વિશેષ જ્ઞાન કે વ્યવહારુ અનુભવ ધરાવતા હોવા જોઈએ?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો (રાષ્ટ્રપતિની સત્તાઓ): 1. રાષ્ટ્રપતિ દર વર્ષે દેશના નાણાકીય નિવેદન (બજેટ) ને સંસદ સમક્ષ રજૂ કરાવે છે. 2. કોઈપણ અનુદાનની માંગ (Demand for a grant) રાષ્ટ્રપતિની ભલામણ વિના કરી શકાતી નથી. 3. ભારતના સંચિત નિધિ (Consolidated Fund) માંથી ખર્ચ અંગેની ભલામણ રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા જ થાય છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારત સરકારના તમામ કરારો (Contracts) અને કરારોના દસ્તાવેજો કોના નામે તૈયાર કરવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના જોડકાં જોડો (કયા આયોગ/પરિષદની રચના રાષ્ટ્રપતિ કરે છે): 1. આંતર-રાજ્ય પરિષદ - P. અનુચ્છેદ 280 2. નાણાપંચ - Q. અનુચ્છેદ 344 3. રાષ્ટ્રીય અનુસૂચિત જાતિ આયોગ - R. અનુચ્છેદ 263 4. સત્તાવાર ભાષા આયોગ (Official Language Commission) - S. અનુચ્છેદ 338
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિની 'વિવેકાધીન સત્તા' (Situational Discretion) હેઠળ કયો નિર્ણય આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો ચકાસો (મહાભિયોગ પ્રક્રિયા): 1. જે ગૃહમાં આરોપ લગાવવામાં આવે, ત્યાં 1/4 સભ્યોની સહી અને 14 દિવસની નોટિસ પછી 2/3 બહુમતીથી પ્રસ્તાવ પસાર થવો જોઈએ. 2. ત્યારબાદ બીજું ગૃહ તે આરોપોની તપાસ કરે છે (અથવા કરાવે છે) અને તે દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાનો અધિકાર છે. 3. જો બીજું ગૃહ પણ કુલ સભ્યસંખ્યાની 2/3 બહુમતીથી પ્રસ્તાવ પસાર કરે, તો રાષ્ટ્રપતિ પદ પરથી હટાવવામાં આવે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
અનુચ્છેદ 103 મુજબ સંસદ સભ્યોની ગેરલાયકાત (પક્ષપલટા સિવાયની બાબતો) અંગે અંતિમ નિર્ણય કોણ લે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સગર્ભાવસ્થા (Pregnancy) અથવા અપંગતા જેવા વિશેષ તથ્યોને કારણે ગુનેગારની મૂળ સજાના સ્થાને ઓછી સજા આપવાની રાષ્ટ્રપતિની ક્ષમાદાનની સત્તાને શું કહેવાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિની 'ક્ષમાદાનની સત્તા' અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે પ્રસ્થાપિત કરેલા સિદ્ધાંતોમાં કયું વિધાન સાચું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જો સંસદ દ્વારા પસાર કરાયેલ કોઈ ખરડા પર રાષ્ટ્રપતિ મંજૂરી રોકી લે (Withhold Assent), તો તે ખરડાનું શું થાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો તપાસો (પદની શરતો): 1. રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ચૂંટાયેલી વ્યક્તિ જો સંસદ કે રાજ્ય વિધાનમંડળની સભ્ય હોય, તો રાષ્ટ્રપતિ તરીકેનો હોદ્દો ગ્રહણ કરતા જ તે ગૃહની તેની બેઠક ખાલી થઈ ગઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે. 2. રાષ્ટ્રપતિના કાર્યકાળ દરમિયાન તેમની સામે કોઈપણ અદાલતમાં દીવાની (Civil) કાર્યવાહી શરૂ કરવા માટે 2 મહિનાની લેખિત પૂર્વ નોટિસ આપવી ફરજિયાત છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારતના રાષ્ટ્રપતિને 'લશ્કરી સત્તાઓ' (Military Powers) હેઠળ કઈ સત્તા પ્રાપ્ત છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું સાચું છે? (રાષ્ટ્રપતિની સત્તાઓ)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારતીય બંધારણમાં વડાપ્રધાનની નિમણૂક કોણ કરે છે, અને અન્ય મંત્રીઓની નિમણૂક કોની સલાહથી થાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો (રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં મતોનું મૂલ્ય): 1. તમામ ધારાસભ્યોના મતોના મૂલ્યનો સરવાળો કરવામાં આવે છે અને તેને સંસદના બંને ગૃહોના ચૂંટાયેલા સભ્યોની કુલ સંખ્યા વડે ભાગવામાં આવે છે, જે સાંસદના મતનું મૂલ્ય નક્કી કરે છે. 2. આ પ્રક્રિયાને કારણે કેન્દ્ર (સંસદ) અને રાજ્યો (વિધાનસભાઓ) વચ્ચે મતોનું સમાન મૂલ્ય (Parity) જળવાઈ રહે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જ્યારે કોઈ બંધારણીય સુધારા ખરડો સંસદના બંને ગૃહો દ્વારા પસાર થઈને રાષ્ટ્રપતિ સમક્ષ આવે, ત્યારે રાષ્ટ્રપતિ:
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
રાષ્ટ્રપતિ શાસન (President's Rule) કોઈ રાજ્યમાં મહત્તમ કેટલા સમય સુધી લંબાવી શકાય છે (ચૂંટણી પંચના પ્રમાણપત્ર અને અન્ય શરતોને આધીન)?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 માંથી કયું જોડકું ખોટું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણના અનુચ્છેદ 123 હેઠળ બહાર પાડવામાં આવેલ 'વટહુકમ' (Ordinance) પાછો ખેંચવાની સત્તા કોની પાસે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
Test submitted — use Previous/Next above to review correct answers and explanations.
task_alt
Test Completed!
Correct
0
Incorrect
0
Unattempted
0
Accuracy
0%
Total Score
0 / 0
Time Taken
0s